Tahran yönetiminin, 2 Mart’ta Katar hava sahasını ihlal ettikleri gerekçesiyle düşürülen iki Su-24 savaş uçağının pilotlarının Doha tarafından alıkonulduğuna dair iddiaları yeniden gündeme taşıması, diplomasi kulislerinde ve sosyal medyada geniş yankı uyandırdı. Analistler ve bölge uzmanları, Tahran’ın bu hamlesini ABD yaptırımları ve Hürmüz Boğazı gerilimi karşısında tıkanan müzakere masasında Katar’ı baskı altına alma ve yeni bir koz üretme çabası olarak değerlendiriyor.
Katar Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Macid el-Ensari, iddiaları kesin bir dille yalanlayarak bölgede gerilimi düşürmeyi amaçlayan diplomatik çabaların sürdüğü hassas bir dönemde bu tür yanıltıcı açıklamaların servis edilmesini şaşkınlıkla karşıladıklarını bildirdi.
Katar: Angajman kuralları uluslararası hukuka uygun işletildi
Dışişleri Sözcüsü Ensari, X platformu üzerinden yaptığı açıklamada 2 Mart’ta yaşanan olayın detaylarını hatırlattı:
İhlal ve İletişim: Katar hava sahasını ihlal eden uçaklarla rota teyidi ve angajman kuralları çerçevesinde temas kurulmaya çalışıldığı ancak hiçbir yanıt alınamadığı kaydedildi.
Meşru Müdafaa: Yanıtsız kalan çağrıların ardından uluslararası hukuk kuralları doğrultusunda meşru müdafaa hakkının kullanılarak gerekli adımların atıldığı ve sürecin anında resmi kanallardan şeffafça paylaşıldığı vurgulandı.
Cenaze ve Arama Kurtarma: Arama kurtarma ile cenaze süreçlerinin tamamen uluslararası insani hukuk çerçevesinde yürütüldüğü, hiçbir İranlı pilotun gözaltında veya tutuklu bulunmadığı ifade edildi.
Müzakere baskısı ve dondurulan varlıklar
Uzmanlar, İran’ın doğrudan ABD’ye baskı kuramadığı için arabulucu rolü üstlenen Katar’ı hedef aldığını belirtiyor:
Dondurulan Fonlar: Mayıs ayı sonunda Doha’daki dolaylı görüşmelerde prensipte anlaşmaya varılan ancak mutabakat zaptındaki aksaklıklar sebebiyle bekletilen İran fonlarının serbest bırakılması için Katar üzerinden ABD yaptırım kalkanının delinmek istendiği kaydediliyor.
Müzakere Kanalına Darbe: Katar’ın Pakistan ile koordineli yürüttüğü diplomatik arabuluculuğun zayıflatılmasının, en çok da krizden çıkış arayan Tahran’ın kendi temas imkanlarını daraltacağı yorumları yapılıyor.
İranlı araştırmacı Muhammed Sıdkıyan da konunun medya üzerinden tırmandırılmasının ve Kızılhaç nezdinde uluslararasılaştırılmaya çalışılmasının hatalı olduğunu, Tahran-Doha arasındaki sorunların diplomatik dostluk kanallarıyla çözülmesi gerektiğini vurguladı.
