İsrail’de net bir çoğunluğun sağlanamadığı genel seçimlerin ardından yeni parlamento (Knesset) mesaisine başladı. Cumhurbaşkanı İshak Herzog’un hükümeti kurma görevini eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot’a vermesiyle birlikte, Binyamin Netanyahu geçici olarak başbakanlık görevini sürdürse de meclis aritmetiğindeki kontrolü tamamen kaybetti. 120 sandalyeli yeni Knesset’te Netanyahu bloğu 68 sandalyeden 53’e gerilerken, muhalefet 46 ve Arap partileri 19 sandalye kazandı.
Uzmanlar, hükümet kurma müzakereleri sürerken meclisin tam yetkiyle çalışabildiğine dikkat çekiyor. Muhalefet cephesi, yeni hükümetin kurulmasını beklemeden Netanyahu’nun tartışmalı politikalarını durdurmak ve geçmiş dönem adımlarını tersine çevirmek için hazırlıklarını hızlandırdı.
7 Ekim güvenlik zafiyetine bağımsız soruşturma
Muhalefet blokunun meclisteki en önemli önceliği, 7 Ekim 2023’te yaşanan güvenlik zafiyetlerinin aydınlatılması için ulusal bir soruşturma komisyonu kurulması olarak öne çıkıyor. Netanyahu bugüne kadar sorumluluk almaktan kaçınmış ve kapsamlı yetkilere sahip bağımsız bir komisyon yerine, siyasi atamalarla yürütülecek sınırlı bir incelemeyi savunmuştu.
Eisenkot cephesi, meclis bünyesinde özel bir komisyon teşkil ederek bulguları doğrudan resmi bir soruşturma organına devretmeyi amaçlıyor. Hükümeti kurmakla görevlendirilen Eisenkot, göreve gelir gelmez bu komisyonun faaliyete geçirilmesinin en acil adımlardan biri olacağını ifade etmişti.
Yargı reformu ve askerlik muafiyetleri iptal edilebilir
Yeni meclis aritmetiği, Netanyahu döneminde kabul edilen tartışmalı yasaların yürürlükten kaldırılması için de fırsat sunuyor. Muhalefet, Yüksek Mahkeme’nin yetkilerini kısıtlayan ve başsavcının görevden alınmasını kolaylaştıran yargı düzenlemelerini iptal etmeyi hedefliyor. Hakkında yolsuzluk davaları süren Netanyahu’nun başlattığı bu yargı adımları, ülkede yüz binlerce kişinin katıldığı kitlesel protestolara yol açmıştı.
Bir diğer kritik başlık ise aşırı dindar Yahudilere (Harediler) tanınan zorunlu askerlik muafiyeti. Ordunun insan gücü sıkıntısı çektiği ve baskı altında olduğu bir dönemde toplumda geniş tepkiye yol açan bu imtiyazın kaldırılması gündemde bulunuyor. Prosedürel olarak iptal süreçlerinin mecliste oylanmasının mümkün olduğu, ancak muhalefet partileri arasında sıkı bir takvim ve koordinasyon gerektiği belirtiliyor.
İlk kriz meclis başkanlığı seçiminde patlak verdi
Parlamentodaki ilk siyasi bilek güreşi, Knesset Başkanlığı seçimi üzerinden başladı. Koltuğu elinde tutan Likud Partili Amir Ohana ile muhalefet karşı karşıya geldi. Eisenkot ittifakındaki üç parti, teamüllere uygun biçimde yeni başkanın açılış oturumunda seçilmesini talep etti.
Ohana ise başkanlık oylamasının yeni hükümetin yemin edeceği güne bırakılması gerektiğini savunarak muhalefetin talebini geri çevirdi. Muhalefetin önde gelen isimlerinden eski Başbakan Naftali Bennett, parlamentonun denetimini en kısa sürede devralmak için acil eyleme geçeceklerini duyurdu.
