İsrail’de hükümet düğümü: Eisenkot’un önündeki 3 kritik senaryo

İsrail'de hükümeti kurmakla görevlendirilen Gadi Eisenkot'un önündeki üç siyasi senaryo ve Netanyahu'nun dönme ihtimali gündemde.

İsrail'de hükümet düğümü: Eisenkot'un önündeki 3 kritik senaryo

İsrail’de yeni hükümeti kurmakla görevlendirilen Yaşar Partisi lideri Gadi Eisenkot, başbakanlık koltuğuna oturarak Binyamin Netanyahu dönemini resmen sona erdirmek için zorlu bir siyasi denklemle karşı karşıya bulunuyor. Parti koalisyonlarındaki karmaşık dengeler, Ultra Ortodoks (Haredi) Yahudilerin askerlik muafiyeti krizi, bölgesel savaşların geleceği ve Filistinlilerle ilişkiler gibi temel anlaşmazlık başlıkları, Eisenkot’un önünde üç farklı siyasi senaryo şekillendiriyor.

Eisenkot’un masadaki üç hükümet senaryosu

İlk ve en güçlü senaryo, Arap partileri ile Haredi partilerinin güvenoylamasında çekimser kalması koşuluyla 48 milletvekilinden oluşan bir azınlık hükümeti kurulmasını öngörüyor. Eisenkot’u destekleyen bloğun bütünlüğünü koruması halinde hayata geçebilecek bu formül, bütçe görüşmeleri veya zorunlu askerlik yasası gibi ilk ciddi siyasi krizde düşme riski taşıyan kırılgan bir yapı barındırıyor.

İkinci senaryo ise Likud partisinin aşırı sağcı müttefiklerinden vazgeçmesi şartıyla Eisenkot ve Likud’un bir kanadını bir araya getirecek bir ulusal birlik hükümetine dayanıyor. Üçüncü senaryoda ise Eisenkot’un verilen sürede koalisyon kuramaması halinde görevin Binyamin Netanyahu dahil başka bir isme devredilmesi ya da ülkenin yeniden erken seçime gitmesi ihtimali masada duruyor.

Anayasal olarak hükümeti kurmak için 28 günü bulunan ve Cumhurbaşkanı tarafından 14 gün ek süre verilebilen Eisenkot müzakerelerini sürdürürken, Netanyahu ise ordu ve güvenlik birimlerinin yönetim yetkisini elinde tutan geçici hükümetin başında görevine devam ediyor.

Likud birinci çıkmasına rağmen görev neden Eisenkot’a verildi?

26’ncı Knesset seçimlerinde Netanyahu liderliğindeki Likud 26 (resmi sonuçlara göre 27) sandalye ile birinci parti olurken, Eisenkot’un bir yıl önce siyasete adım attığı Yaşar Partisi 21 sandalyede kaldı. Ancak Cumhurbaşkanı Isaac Herzog nezdindeki istişarelerde iki Arap partisinin 19 milletvekilinin de desteğiyle toplam 67 milletvekili Eisenkot’u başbakanlık için önerdi. Netanyahu ise geleneksel müttefiki Birleşik Tevrat Yahudiliği (UTJ) partisinin çekimser kalmasıyla 46 milletvekilinin desteğinde kaldı. Böylece hükümeti kurma görevi, İsrail tarihinin en uzun süre görev yapan başbakanından alınarak 41 yıllık askeri geçmişe sahip eski Genelkurmay Başkanına geçti.

Fas kökenli bir aileden Genelkurmay Başkanlığına uzanan kariyer

Fas’ın Marakeş ve Kazablanka kentlerinden göç eden bir ailenin çocuğu olarak Taberiye’de doğan ve Eilat’ta büyüyen Eisenkot, 18 yaşında Golani Tugayı’nda başladığı askerlik kariyerinde Batı Şeria Tümeni, Kuzey Komutanlığı ve Genelkurmay İkinci Başkanlığı görevlerinde bulundu. Şubat 2015’te bizzat Netanyahu tarafından Genelkurmay Başkanlığına atanan Eisenkot, Ocak 2019’a kadar bu görevi yürüttü. Askeri doktrinde, 2006 Lübnan Savaşı sonrası ortaya çıkan ve caydırıcılık adına sivil bölgeler dahil aşırı güç kullanımını öngören “Dahiye Doktrini” ile anılan Eisenkot; Gazze ve Batı Şeria’daki operasyonların yanı sıra İran hedeflerine yönelik hava saldırılarını yönetti.

7 Ekim 2023 saldırılarının ardından kurulan acil durum hükümetine katılan Eisenkot, Gazze’nin kuzeyindeki Cibaliya’da yürütülen askeri operasyon sırasında 25 yaşındaki oğlu Gal’i, bir gün sonra ise yeğeni Maor’u kaybetti. İsrail kamuoyunun bir kesiminde, 7 Ekim başarısızlıklarının kişisel bedelini ödediği algısı Eisenkot’un siyasi popülaritesini artıran önemli bir unsur oldu.

Netanyahu ile Eisenkot arasındaki farklar ve ortak noktalar

Siyasi ve toplumsal arka planları bakımından iki lider keskin bir tezat oluşturuyor. Varlıklı ve Aşkenaz kökenli akademik bir aileden gelen Netanyahu’nun aksine, Doğu Yahudisi (Mizrahi) ve Fas kökenli bir aileden gelen Eisenkot, kendisini geleneksel siyasi elitlerin dışında bir alternatif olarak konumlandırıyor. Netanyahu aşırı sağcı ve ultra Ortodoks partilere dayanırken; Eisenkot merkez ve liberal sağ partilerle koalisyon kurmayı, Haredilerin askerlik muafiyetini kaldırmayı ve Batı Şeria’daki yerleşimci saldırılarını “Yahudi terörü” olarak nitelendirerek ordunun kontrolü tamamen devralmasını savunuyor.

Buna karşın iki liderin Filistin meselesinin özüne dair yaklaşımları büyük ölçüde örtüşüyor. Hem Netanyahu hem de Eisenkot, iki devletli çözüm çerçevesinde bağımsız bir Filistin devleti kurulmasına kesin olarak karşı çıkıyor; hatta Eisenkot iki devletli çözümü “bir yanılsama ve ağır bir hata” olarak tanımlıyor. Hamas’ın Gazze yönetiminden uzak tutulması ve İsrail güvenlik hakimiyetinin sürmesi konusunda hemfikir olan iki isim arasındaki temel fark yöntemde ortaya çıkıyor. Eisenkot, İsrail’in iki uluslu bir devlete dönüşmesini engellemek amacıyla Gazze ve Batı Şeria’da Filistinlilere bağımsız devlet statüsü olmaksızın idari özerklik tanınmasını ve belirli bölgelerden uluslararası güvenlik düzenlemeleri karşılığında kısmi çekilmeyi savunuyor.

İsrail’de hükümet düğümü: Eisenkot’un önündeki 3 kritik senaryo
Haber Bülteni
Bültenimize Katılın

Tamamen Ücretsiz Olarak Bültenimize Abone Olabilirsin

Yeni haberlerden haberdar olmak için fırsatı kaçırma ve ücretsiz e-posta aboneliğini hemen başlat.

Spam göndermiyoruz. İstediğiniz zaman abonelikten çıkabilirsiniz.

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

0/30 karakter

KAI ile Sohbet Et

Yapay zeka asistanı
Sohbet sistemi şu anda aktif değil. Lütfen daha sonra tekrar deneyin.