İsrail’de gerçekleştirilen erken genel seçimlerin ardından koalisyon kurma arayışları siyasi bir kördüğüme dönüştü. Başbakan Binyamin Netanyahu liderliğindeki sağ blok 120 sandalyeli mecliste (Knesset) 53 sandalyede kalırken, Gadi Eisenkot öncülüğündeki muhalefet cephesi 48 sandalye elde etti. Seçimden tarihi bir başarıyla 19 sandalye çıkararak kilit konuma yerleşen Arap partilerini hükümet formüllerinin dışında tutmak isteyen muhalefet liderleri, çareyi Netanyahu’nun geleneksel müttefiki olan ultra-Ortodoks (Haridi) partilerde aramaya başladı.
Herzliya kentinde bir araya gelen muhalefet liderleri; Naftali Bennett, Yair Lapid, Avigdor Liberman ve Yair Golan, Arap partileriyle iş birliği yapmak yerine dindar partileri yanlarına çekerek 61 sandalyelik asgari çoğunluğa ulaşma planını masaya yatırdı.
Meclisteki kritik koltuk matematiği
Hükümeti kurma yetkisini Cumhurbaşkanı Isaac Herzog’dan alabilmek için partilerin meclisteki sandalye dağılımı belirleyici bir denklem oluşturuyor:
- Mevcut Dağılım: Netanyahu bloku 53, Yahudi muhalefet 48, Arap partileri 19 sandalyeye sahip bulunuyor.
- Haridi Dengesi: Netanyahu kanadındaki Haridileri temsil eden Birleşik Tevrat Yahudiliği 7, Şas Partisi ise 6 olmak üzere toplam 13 sandalyeyi elinde tutuyor.
- 61 Eşiği: İki dindar partinin birden muhalefet safına geçmesi durumunda muhalefet bloğu tam 61 sandalyeye ulaşarak Arap milletvekillerine ihtiyaç duymadan “Siyonist hükümet” kurabilecek sayısal çoğunluğu yakalıyor.
Muhalefetin büyük çelişkisi: Zorunlu askerlik krizi
Muhalefet cephesinin Haridilere kapı aralaması derin bir ilkesel çelişkiyi de beraberinde getiriyor. Muhalefet partileri seçim kampanyalarını, dini okullarda (Yeşiva) eğitim gören gençlerin ordudan muaf tutulmasına karşı çıkarak ve “askerlikte eşitlik” ilkesini savunarak yürütmüştü.
Eisenkot’un ilan ettiği hükümet ilkeleri arasında “tüm vatandaşlar için askerlik veya sivil kamu hizmeti zorunluluğu” yer alırken, Haridi kanadı bu talebi dini kimliklerine yönelik doğrudan bir tehdit sayıyor. İsrail Yüksek Mahkemesi’nin 25 Haziran 2024’te Tevrat öğrencilerinin askere alınmasını zorunlu kılan ve orduya gitmeyenlerin kurumlarına mali yardımı kesen kararı sonrası dini liderler askere alma çağrı kağıtlarının yırtılması talimatını vermişti.
Şas kapıyı kapattı: Netanyahu’ya sadakat mesajı
Eisenkot’un dindar partileri yanına çekme planı, Şas Partisi’nden gelen resmi açıklamayla ağır bir darbe aldı. Partinin en üst dini karar organı olan Tevrat Bilgeleri Konseyi, hükümeti kurma görevinin Netanyahu’ya verilmesi yönünde Cumhurbaşkanı’na tavsiyede bulunacaklarını duyurdu. Karara gerekçe olarak Netanyahu’nun din okulu öğrencilerinin yasal muafiyetini meclisten geçirme sözü vermesi gösterildi.
Netanyahu da Yeşiva öğrencilerinin statüsünü güvence altına alacak yasal düzenlemeyi yalnızca sağ blokun çıkarabileceğini vurgulayarak müttefiklerini elinde tutma hamlesi yaptı. 7 sandalyeli Birleşik Tevrat Yahudiliği’nin ise temaslarını sürdürdüğü ve Cumhurbaşkanlığı istişarelerinde herhangi bir adayı tavsiye etmeme ihtimalini değerlendirdiği bildirildi. Şas’ın tavrıyla 61 çoğunluğunu Haridilerle tamamlama ihtimali zayıflayan muhalefetin, hükümet denkleminde nasıl bir yol izleyeceği belirsizliğini koruyor.
