İsrail’de Knesset seçimleri için salı akşamı kapanan sandıkların ardından oy sayım işlemleri aralıksız sürüyor. Yüzde 77,7’ye ulaşarak 1999 yılından bu yana kaydedilen en yüksek katılıma sahne olan seçimlerde, Başbakan Binyamin Netanyahu liderliğindeki sağ blok, seçim öncesi kamuoyu yoklamalarının aksine yarışı önde götürüyor.
Merkezi Seçim Komisyonu tarafından yapılan açıklamaya göre, oyların yüzde 85,6’sının sayımı tamamlandı. Mevcut tabloya göre Netanyahu bloku 53 milletvekiline ulaşırken, eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot liderliğindeki muhalefet bloku 48 sandalyede kaldı. Arap partileri ise parlamentoda 19 sandalye kazandı. Bu sonuçlarla her iki kanat da 120 sandalyeli Knesset’te hükümet kurmak için zorunlu olan 61 çoğunluk eşiğine henüz ulaşamadı ve taraflardan resmi zafer ilanı gelmedi.
Anket tahminleri neden çöktü?
Seçimden hemen önceki cuma günü 11, 12 ve 13 numaralı ana İsrail televizyon kanallarında yayımlanan son anketler, Eisenkot blokunun 52 ila 56 milletvekili çıkaracağını, Netanyahu kanadının ise 50 sandalyede kalacağını öngörüyordu. Sandık çıkışıyla anketler arasındaki bu keskin çelişkinin arkasında birden fazla yapısal ve sosyolojik dinamik yatıyor:
- Seçim barajı etkisi: Yüzde 3,25’lik parlamento barajının sınırında kalan küçük partilerin tek bir oyla dahi saf dışı kalması, binlerce oyun iptaline ve kalan sandalyelerin diğer partilere dağılmasına yol açtı. Bu sınır matematiği anketlerde ölçülemedi.
- Hata payı ve metodoloji açığı: Anket şirketlerinin uyguladığı yüzde 4,4’lük standart hata payı, 120 sandalyeli parlamentoda doğrudan 5 sandalyelik kaymaya karşılık geliyor. Bu oran, zafer ile hezimet arasındaki farkı tek başına belirliyor.
- Son dakika seferberliği ve yayın yasağı: Seçimden önceki 4 gün boyunca uygulanan anket yayın yasağı sürecinde Netanyahu, aşırı sağcı seçmenini “Arap partilerinin yükselişi” söylemiyle sandığa taşıyarak dengeleri değiştirdi.
Çift zarf oyları ve ulaşılamayan seçmen kitlesi
Resmi sonuçların kesinleşmesini geciktiren en kritik unsur ise “çift zarf” olarak adlandırılan özel oylar oldu. Güvenlik güçleri, diplomatlar, cezaevlerindeki tutuklular, hastane personeli ve hastaları kapsayan yaklaşık 650 bin oyun sayımı genel tasnifin ardından yapılıyor. Asker ve diplomat oylarının sağ partilere eğilimli olması, kesin dağılım üzerinde doğrudan belirleyici rol oynuyor.
Öte yandan İsrail anket sisteminin, akıllı telefon kullanmayı reddeden aşırı dindar Haredi topluluklarına ve Necef çölündeki tanınmayan köylerde yaşayan Bedevilere erişememesi de kamuoyu yoklamalarındaki sapmanın temel nedenleri arasında gösteriliyor.
