Lahey’den tarihi karar: Myanmar Rohingyalara soykırım yaptı

Uluslararası Adalet Divanı, Myanmar ordusunun Arakanlı Müslümanlara yönelik eylemlerinin soykırım suçunu oluşturduğuna hükmetti.

Lahey'den tarihi karar: Myanmar Rohingyalara soykırım yaptı

Uluslararası Adalet Divanı (UAD), Myanmar ordusunun Arakan (Rakhine) eyaletindeki Rohingya Müslümanlarına yönelik 2017 yılında gerçekleştirdiği askeri operasyonların “soykırım” suçunu oluşturduğuna hükmetti. Gambiya’nın 2019 yılında Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılması Sözleşmesi’nin ihlali gerekçesiyle açtığı davada kararını açıklayan mahkeme, 6’ya karşı 9 oyla Myanmar’ı suçlu buldu.

Hollanda’nın Lahey kentinde görülen davada karar metnini okuyan UAD Başkanı Japon yargıç Yuji Iwasawa, Myanmar ordusunun Rohingya toplumunun önemli bir bölümünü “yok etme kastıyla” hareket ettiğini belirtti. Mahkeme, 2017 yılındaki askeri temizlik operasyonları sırasında sistematik cinsel şiddet eylemlerinin işlendiği, bebeklerin öldürüldüğü ve grubun gelecekteki varlığını engellemek amacıyla doğumların önlenmesine yönelik adımlar atıldığı sonucuna vardı.

10 bin ölüm ve 400 köyün yıkımı belgelendi

UAD kararında, Myanmar ordusu tarafından en az 10 bin Rohingyalının öldürüldüğünün somut delillerle sabit olduğu kayda geçirildi. Sahada bağımsız inceleme imkanlarının kısıtlı olması nedeniyle gerçek can kaybının bu rakamın çok üzerinde olabileceğine dikkat çekildi. Tanık ifadeleri ve uluslararası soruşturma raporları, ordunun özellikle toplumun direncini kırmak amacıyla 20 ila 50 yaş arasındaki genç erkekleri hedef aldığını ortaya koydu.

İzleri silmek için yıkılan köylerin yerine yeni yapılar inşa edildi

Mahkeme, operasyonlar sırasında kuzey Arakan bölgesinde yaklaşık 400 köyün kısmen zarar gördüğünü veya tamamen yakılıp yıkıldığını tespit etti. Yargıç Iwasawa, yıkımın ardından buldozerlerle geniş çaplı arazi temizliği yapıldığını ve mülkiyet hakları ile tarihi izleri silmek amacıyla bu bölgelere hızla güvenlik tesisleri, yeni köyler ve sivil altyapı yapılarının inşa edildiğini vurguladı. Söz konusu saldırılar nedeniyle yaklaşık 700 bin Rohingya Müslümanı komşu ülke Bangladeş’e sığınmak zorunda kalmıştı.

Lahey’in Myanmar’a yüklediği bağlayıcı yükümlülükler

Temyiz yolu kapalı ve taraflar açısından nihai olarak bağlayıcı nitelik taşıyan kararda, Myanmar yönetiminin derhal yerine getirmesi gereken şu maddeler sıralandı:

  • İhlallerin durdurulması: Sözleşme yükümlülüklerini tam olarak devreye sokacak yasaların çıkarılması ve devam eden tüm ihlallerin sonlandırılması.
  • Yargılama ve cezalandırma: Sözleşmeye aykırı eylemlerde bulunduğundan makul ölçüde şüphelenilen tüm sorumluların soruşturulması, yargılanması ve cezalandırılması.
  • Tekrarlamama garantisi: Benzer insan hakları ihlallerinin gelecekte yaşanmayacağına dair somut güvenceler verilmesi.
  • Güvenli geri dönüş: Myanmar içindeki ve dışındaki yerinden edilmiş Rohingyaların evlerine güvenli, gönüllü ve onurlu bir şekilde dönmelerine izin verilmesi ve parçalanan ailelerin birleştirilmesi.
  • Tazminat ve raporlama: Uğranılan zararlar için Rohingya toplumuna ve bireylere tazminat ödenmesi; alınan tazminat tedbirleri ve miktarlarına ilişkin iki yıl içinde mahkemeye ayrıntılı rapor sunulması.

BM ve Rohingya temsilcilerinden karar sonrası ilk tepkiler

Kararın açıklanmasının ardından değerlendirmede bulunan Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, hükmü “Rohingya soykırımı kurbanlarının güçlü bir şekilde tanınması ve uluslararası adaletin tecellisi” olarak nitelendirdi. Guterres, cezasızlığın sona erdirilmesinin kalıcı barış için şart olduğunu vurgulayarak tüm tarafları uluslararası hukuka saygı duymaya çağırdı.

Arakan İnsani Yardım Derneği İcra Kurulu Başkanı Selim el-Arakani ise kararı tarihi bir dönüm noktası olarak değerlendirdi. El-Arakani, adaletin tam anlamıyla sağlanabilmesi için Rohingyaların Arakan’ın yerli halkı olarak tanınması, vatandaşlık haklarının iade edilmesi ve gasbedilen toprakların geri verilmesi gerektiğini ifade etti.

Kararın uygulanabilirliği ve uluslararası koruma kalkanı

Hukukçular ve insan hakları savunucuları, UAD kararının hukuki zaferine rağmen sahada uygulanabilirliği konusunda ciddi endişeler taşıyor. Myanmar askeri yönetiminin uluslararası platformlarda Rusya, Çin ve Hindistan gibi ülkelerden siyasi destek gördüğüne dikkat çekiliyor.

BM Güvenlik Konseyi’nde veto yetkisine sahip olan Çin ve Rusya’nın tutumu nedeniyle kararın zorlayıcı yaptırımlarla hayata geçirilmesinin zor olduğu değerlendiriliyor. Buna karşın Rohingyalı aktivist Aung Kyaw Moe, on yıllardır süren adalet arayışında uluslararası mahkemelerin tek umutları olduğunu belirterek, kararın uzun vadede tazminat ve geçiş dönemi adaleti süreçlerine zemin hazırlayacağını ifade etti.

Lahey’den tarihi karar: Myanmar Rohingyalara soykırım yaptı
Haber Bülteni
Bültenimize Katılın

Tamamen Ücretsiz Olarak Bültenimize Abone Olabilirsin

Yeni haberlerden haberdar olmak için fırsatı kaçırma ve ücretsiz e-posta aboneliğini hemen başlat.

Spam göndermiyoruz. İstediğiniz zaman abonelikten çıkabilirsiniz.

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

0/30 karakter

KAI ile Sohbet Et

Yapay zeka asistanı
Sohbet sistemi şu anda aktif değil. Lütfen daha sonra tekrar deneyin.