Al Jazeera’da yayımlanan kapsamlı analize göre, İsrail muhalefeti Başbakan Binyamin Netanyahu’yu iktidardan uzaklaştırmaya hazırlanırken, mevcut hükümetin en sertlik yanlısı isimleri olan Maliye Bakanı Bezalel Smotrich ve Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir’in siyasi geleceği tartışma konusu oldu. Haberde yer alan uzman görüşlerine göre, Netanyahu görevi kaybetse dahi bu iki ismin devlet kurumlarında oluşturduğu aşırı sağcı yapı ve politikalar İsrail siyasetinde kalıcı bir iz bırakacak.
Eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot ile olası bir birlik hükümeti ihtimaline karşı çıkan Ben-Gvir ve Smotrich, koalisyon içindeki siyasi ağırlıklarını son üç yıldır aşırı sağcı gündemlerini hayata geçirmek için kullandı. Analizde, Gazze’deki savaş sürecinde uluslararası baskılar karşısında Netanyahu’yu hükümeti düşürmekle tehdit eden her iki bakanın da Batılı ülkeler tarafından yaptırımlara maruz kaldığı hatırlatıldı. Haziran 2025’te İrlanda ve Hollanda’nın iki bakana seyahat yasağı getirdiği, İrlanda Başbakanı Micheal Martin’in ise bu kararın gerekçesini bakanların “Filistinlileri Filistin’den silme arzusu” olarak açıkladığı aktarıldı.
Smotrich ve Ben-Gvir’in muhalefete düşme senaryoları
Massachusetts Lowell Üniversitesi’nden aşırı sağ uzmanı Arie Perliger, Al Jazeera’ya yaptığı değerlendirmede Ben-Gvir ve Smotrich’in tek bir blok olarak ele alınmaması gerektiğini belirtti. Perliger’e göre hükümet dışına itilmek iki siyasetçiyi tamamen zıt şekillerde etkileyecek:
- Itamar Ben-Gvir: Gücünü popülist ve gösterişçi siyasetten alan Ben-Gvir için muhalefette kalmak siyasi açıdan daha elverişli bir zemin sunuyor. Kökeni yasaklı Kahanist harekete dayanan Ben-Gvir’in, sistem tarafından dışlanmayı destekçileri nezdinde bir mağduriyet ve haklılık kanıtı olarak kullanabileceği ifade ediliyor.
- Bezalel Smotrich: Başarıları söylemden ziyade bürokratik hamlelere dayanan Smotrich’in ise kaybedecek daha çok şeyi bulunuyor. Maliye Bakanlığı ve Savunma Bakanlığı bünyesindeki yetkileriyle bütçeyi ve yerleşim politikalarını kontrol eden Smotrich’in bu kaynaklardan koparılmasının kendisini zayıflatacağı öngörülüyor.
Kurumlarda yarattıkları kalıcı dönüşüm
Analizde, her iki bakanın da yönettikleri bakanlıkları görevden ayrılsalar bile uzun yıllar etkisini sürdürecek biçimde dönüştürdükleri vurgulandı. Smotrich’in ayrı bir “Yerleşim İdaresi” kurarak işgal altındaki Batı Şeria’da yasa dışı yerleşimlerin genişlemesini hızlandırdığı ve Ağustos 2025’te “Filistin devleti fikrini gömeceğini” söyleyerek E1 yerleşim planını yeniden canlandırdığı belirtildi.
Ben-Gvir’in ise emri altındaki İsrail polis teşkilatını kendi aşırı sağcı dünya görüşüne göre şekillendirdiği ve cezaevleri sisteminde Filistinli tutukluların haklarına yönelik ağır kısıtlamalar getirdiği kaydedildi. Arie Perliger, sahada oluşturulan bu personel yapısının ve prosedürlerin gelecekteki bir muhalefet hükümeti tarafından geri çevrilmesinin güçlü ve istikrarlı bir siyasi irade gerektireceğini, ancak bunun gerçekleşmesine şüpheyle yaklaştığını ifade etti.
İsrail toplumunda derinleşen ayrımcılık ve seçmen tabanı
Essex Üniversitesi Siyaset Bilimi Bölümü’nden Yardımcı Doçent Roi Zur, Smotrich’in Dini Siyonizm hareketi ile Ben-Gvir’in Yahudi Gücü (Otzma Yehudit) partisinin İsrail seçmeninin yaklaşık yüzde 10’unun desteğine sahip olduğunu ve bu tabanın istikrarlı bir şekilde varlığını sürdüreceğini belirtti.
Sol görüşlü Hadaş partisinin eski Filistinli milletvekili Aida Touma-Suleiman ise Al Jazeera’ya yaptığı açıklamada, Netanyahu hükümeti döneminde Filistinlilere yönelik ayrımcılığın kurumsallaşarak bir tür faşizme dönüştüğünü savundu. Touma-Suleiman, sokakta veya toplu taşımada Arapça konuşmanın bile tehlike haline geldiğini belirterek, “Netanyahu ve müttefikleri sadece ırkçılığa izin vermekle kalmadılar, bunu neredeyse vatanseverliğin bir kanıtı ve beklenen bir davranış haline getirdiler” ifadelerini kullandı.
