Dünya enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından Hürmüz Boğazı’nda gerilim tırmanıyor. İran’ın petrol tankerlerini hedef aldığını duyurması, saldırıların konumu ve güvenli deniz rotaları hakkındaki çelişkili açıklamalar bölgedeki askeri hareketliliği zirveye taşıdı. İran kıyı şeridindeki Cask, Sirik, Larak Adası, Keşm ve Bender Abbas gibi stratejik noktalarda patlama seslerinin duyulmasının ardından, Tahran ile Washington’ın boğazdaki deniz yolları üzerindeki hakimiyet mücadelesi yeni bir boyuta ulaştı.
İki farklı deniz koridoru ve mayın krizi
İran Devrim Muhafızları Ordusu, şubat ayından bu yana ticari gemilerin Larak Adası yakınlarından geçen ve kendilerinin belirlediği koridoru kullanmasını şart koşuyor. Tahran yönetimi ayrıca boğazın deniz mayınlarıyla döşendiğini ve bazı gemilerin bu mayınlara çarparak hasar aldığını öne sürüyor.
Buna karşılık ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), Umman’ın Musandam Yarımadası’nın kuzey kıyılarını temel alan alternatif bir deniz koridoru oluşturdu. Bu adım boğazın ortasından geçen geleneksel ticaret rotasını devre dışı bırakırken, Washington yönetimi kapsamlı mayın tarama ve temizleme operasyonlarının ardından Umman karasularındaki bu yeni güzergahın tamamen güvenli olduğunu savunuyor.
Sahadaki askeri hamleler: İran ve ABD ne yapıyor?
Askeri ve stratejik uzman Albay Nidal Ebu Zeyd, bölgedeki son gelişmeleri değerlendirirken İran’ın çok katmanlı bir harekat alanı inşa ettiğine dikkat çekiyor. Ebu Zeyd’in analizine göre sahadaki askeri tablo şu unsurlar üzerine kurulu:
- İran’ın ateş hatları: Fav’dan Suudi Arabistan’ın Hafci ve Cübeyl bölgelerine, oradan da Umman’ın Sohar Limanı’na uzanan ilk hatta RPG taşıyan silahlı sürat tekneleri kullanılıyor. Boğazın doğu kesiminde ise mesafenin uzaklığı nedeniyle tekneler yerine insansız hava araçları (İHA) tercih ediliyor.
- ABD’nin istihbarat ve koruma kalkanı: Washington yönetimi bir yandan kıyı şeridindeki İran radarlarını ve hava savunma sistemlerini İHA ve hassas güdümlü füzelerle hedef alırken, diğer yandan askeri botlarla ticari gemilere refakat ediyor ve takip cihazlarını karıştırarak gemilerin gerçek konumlarının tespit edilmesini engelliyor.
ABD-İsrail hattındaki 72 saatlik kritik trafik
Albay Ebu Zeyd, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun mevcut aşamada askeri müdahaleye gerek olmadığı yönündeki açıklamalarının sahadaki gerçeklikle çeliştiğini ifade ediyor. Son 72 saat içinde gerçekleşen askeri ve istihbari temaslar ise olası bir operasyon hazırlığına işaret ediyor:
- ABD 5. Filo Komutanı’nın Tel Aviv’e giderek İsrail istihbarat yönetimiyle bir araya gelmesi,
- İsrail Askeri İstihbarat Başkanı Şlomi Binder’in katılımıyla dar kapsamlı güvenlik zirvesi düzenlenmesi,
- Mossad Başkanı’nın ABD’li üst düzey yetkililerle temaslarda bulunması.
Bölgede konuşlu bulunan bir ABD uçak gemisi, iki muhrip ve bir kruvazörün varlığıyla birleşen bu yoğun diplomasi ve istihbarat trafiği, askeri literatürde “sıfır saati mühendisliği” olarak tanımlanan kapsamlı bir hazırlık sürecine işaret ediyor.
