Suriye ile İsrail arasında aylardır durma noktasına gelen güvenlik müzakereleri, Suriye Dışişleri Bakanı Esad eş-Şeybani ile İsrail dış istihbarat teşkilatı Mossad’ın Direktörü Roman Gofman’ın pazar günü gerçekleştirdiği sürpriz görüşmeyle yeniden hareketlendi. Temas, İsrail ordusunun İdlib kırsalındaki Ebu ez-Zuhur Askeri Havaalanı’na 18 Ağustos’ta düzenlediği hava saldırısının ardından gerçekleşti.
Türkiye sınırına yaklaşık 70 kilometre mesafede bulunan üssün vurulması, Tel Aviv yönetiminin Türkiye’nin bölgede bir askeri üs kurmasını engelleme girişimi olarak yorumlandı. Şam yönetimi üste bir Türk üssü kurulacağı iddialarını yalanlarken, 8 Aralık 2024 sonrasında artan İsrail gerilimine karşı diplomatik ve müzakereci tutumunu sürdürdüğünü vurguluyor. Görüşmelerde daha önce diplomatik temsilciler yer alırken, bu kez Mossad’ın doğrudan masaya dahil olması İsrail tarafındaki yaklaşım değişikliğini ortaya koyuyor.
Şam yönetiminin müzakeredeki temel öncelikleri
Suriye Dışişleri Bakanlığı kaynakları, görüşmelerde egemenlik hakları, ordunun yeniden yapılandırılması ve ulusal çıkarlar doğrultusunda uluslararası ittifakların belirlenmesi hususlarının kırmızı çizgi olarak masaya getirildiğini bildirdi.
Sınır hatlarına dönüş: Suriye tarafı, İsrail ordusunun 8 Aralık 2024 öncesindeki hatlara çekilmesini talep ediyor.
1974 Anlaşması: Golan Tepeleri ve çevresinde ateşkesi düzenleyen 1974 Kuvvetlerin Ayrıştırılması Anlaşması’nın tüm maddeleriyle yeniden yürürlüğe konulması isteniyor.
Egemenlik vurgusu: Şam yönetimi, yeniden yapılanma sürecinde ülke topraklarının egemenliğini güvence altına alacak kalıcı bir güvenlik formülü hedefliyor.
İsrail’in Türkiye rahatsızlığı ve bölgesel hedefler
İsrail’in sahadaki saldırgan tutumunun arkasındaki temel faktörlerden birini Suriye ile Türkiye arasındaki askeri iş birliği oluşturuyor. Tel Aviv yönetimi bu iş birliğini doğrudan bir tehdit unsuru olarak değerlendirirken, Şam yönetimi Türkiye’nin desteğinden vazgeçmeyeceğini yineliyor.
İttifaklar ve gerilimi düşürme çabası
Bakan Şeybani, Türkiye’nin desteğini takdirle karşıladıklarını belirterek Ebu ez-Zuhur Üssü’nün Türk askeri üssüne dönüştürülmeyeceğini saldırı öncesinde İsrail tarafına ilettiklerini kaydetti. Müzakerelerde ayrıca Türkiye ile İsrail arasındaki gerilimin Suriye topraklarına sıçramaması ve bölgesel dengelerin korunması amacıyla diplomatik temasların sürdüğü ifade ediliyor.
Uzmanlar, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve aşırı sağcı hükümetin iç siyasetteki baskıları sınır ötesi operasyonlarla örtmeye çalıştığını, sahada yeni fiili durumlar yaratarak diplomatik masada koz elde etmeyi amaçladığını belirtiyor. Tel Aviv’in uzlaşmaz tavrı ve sahadaki gerilimler nedeniyle kapsamlı bir güvenlik mutabakatına varılmasının önünde ciddi engeller bulunuyor.
