İsrail Maliye Bakanı Bezalel Smotrich’in işgal altındaki Batı Şeria’ya yönelik yerleşim politikaları, bürokratik engelleri aşarak benzersiz bir hız kazandı. Temelleri 2017’deki “Nihai Karar Planı”na dayanan ve Filistin devletinin kurulmasını imkânsız kılmayı amaçlayan strateji, Netanyahu hükümeti döneminde kurumsal ve idari bir mekanizmaya dönüştürüldü.
Eskiden yıllar süren onay süreçlerini aylar, hatta günler düzeyine indiren bu dönüşüm, yerleşim inşasını sadece bir genişleme faaliyeti olmaktan çıkarıp bölgenin mülkiyet ve yönetim yapısını kalıcı olarak değiştiriyor.
Askeri denetimden siyasi yönetime geçiş
2023 yılında İsrail Savunma Bakanlığı bünyesinde kurulan “Yerleşim İdaresi”nin yetkileri Smotrich’e devredildi. Bu adımla birlikte orduya bağlı Sivil Yönetim’in imar, arazi tescili ve yıkım izinleri doğrudan aşırı sağcı bakanın kontrolüne geçti.
Savunma Bakanı’nın onay şartının asgariye indirilmesi, itiraz süreçlerinin budanması ve orduya bağlı Yüksek Planlama Konseyi’nin devre dışı bırakılmasıyla izin mekanizması tamamen hızlandırıldı. İsrailli sivil toplum kuruluşu “Barış Şimdi” (Peace Now) raporlarına göre, değişimin ana omurgasını onaylanan konut sayısından ziyade, bürokratik süreçlerin kısaltılması ve sahadaki fiili durumun geri dönülemez hale getirilmesi oluşturuyor.
Arazi tescili ve devlet arazisi ilanları hızlandı
İsrailli insan hakları örgütü B’Tselem’in verilerine göre, işgal çarkı dozerler sahaya inmeden önce idari süreçlerle başlatılıyor:
- Devlet arazisi statüsü: Mevcut hükümet döneminde 25 bin 900 dönümden fazla alan “devlet arazisi” ilan edildi.
- Otlatma karakolları: Yasa dışı çiftlikler aracılığıyla 1,1 milyon dönümlük alan fiilen kontrol altına alındı; bu alanın yaklaşık 750 bin dönümü son hükümet sürecinde gasbedildi.
- Yerleşimci sayısı: Batı Şeria ve Doğu Kudüs’teki yerleşimci nüfusu 780 bine ulaşırken, toplam yerleşim ve kaçak karakol sayısı 592’ye çıktı.
Hükümet ayrıca 40 binden fazla yeni yerleşim birimi için plan hazırlarken, 100’den fazla kaçak yerleşim karakolunu resmileştirdi ve yerleşim yerlerini bağlayan 223 kilometrelik yol projeleri için 847 milyon şekel kaynak ayırdı.
50 yıllık aranın ardından gelen tapu hamlesi
Smotrich’in planının son ve en kritik halkasını mülkiyet kayıtlarının yeniden düzenlenmesi oluşturuyor. İsrail, Batı Şeria’nın yüzde 60’ını kapsayan “C Bölgesi”nde 50 yılı aşkın süredir dondurulan kadastro ve arazi tescil işlemlerini yeniden başlattı.
2030 yılına kadar tescilsiz arazilerin en az yüzde 15’inin (yaklaşık 290 bin dönüm) İsrail tapu kayıtlarına geçirilmesi hedefleniyor. Dijital platformlar ve ihale edilen özel şirketler aracılığıyla yürütülen bu süreç, sahadaki fiili işgali hukuki tescille birleştirerek Filistin topraklarının mülkiyetini geri dönülemez biçimde İsrail lehine tescillemeyi amaçlıyor.
