İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun, İran’a yönelik ilk saldırıların ardından “Tahran rejiminin yarattığı varoluşsal tehdidi ortadan kaldırma” hedefiyle övünmesinin ve İran halkını ayaklanmaya çağırmasının üzerinden tam bir ay geçti.
O dönemde Netanyahu, savaşın hedeflerine kısa sürede ulaşacağını ima ederek İsraillilerden “önümüzdeki birkaç gün boyunca” sabırlı olmalarını istemişti. Ancak uzmanlara göre İsrail bugün; İran’ın füze kapasitesi, yarattığı hasar, eşi benzeri görülmemiş bir iç yıpranma ve Lübnan ile kuzey cephesinde tırmanan olaylar nedeniyle başlangıçta öngördüğünden çok daha kötü bir tabloyla karşı karşıya.
İsrail Ulusal Güvenlik Çalışmaları Enstitüsü’nün (INSS) savaşın başında yaptığı anket, İsraillilerin %82’sinin savaşın en fazla bir ay süreceğini tahmin ettiğini ve %81’inin savaşı desteklediğini göstermişti. Ancak Kanal 12 televizyonunun yayımladığı son anket, savaşa olan toplumsal desteğin %60’a gerilediğini ortaya koydu. Bu durum, ABD ile birlikte başlatılan savaşın hedefleri ile ikinci ayına giren ve ucu açık senaryolar barındıran sahadaki gerçeklik arasındaki uçurumun büyüdüğüne işaret ediyor.
Açıklanan ve gizlenen kayıplar
Savaşın 30. gününde sahadaki bilançoya dair veriler dikkat çekiyor:
-
Can Kaybı ve Yaralılar: Haaretz gazetesi, İran füzeleri nedeniyle 23 İsraillinin öldüğünü yazarken, Sağlık Bakanlığı hastanelere 5 bin 689 yaralının sevk edildiğini duyurdu.
-
Tahliyeler ve Saldırılar: INSS verilerine göre 4 bin 800 İsrailli evlerini tahliye etmek zorunda kaldı. Savaşın başından geçen cumaya kadar İran’ın İsrail’e 550’den fazla balistik füze ve 765’ten fazla İHA fırlattığı belirtiliyor.
Öte yandan İsrail’in, hem İran’dan hem de Lübnan’dan gelen saldırıların sonuçları üzerinde katı bir askeri sansür uyguladığı, kayıplar ve vurulan hedeflerle ilgili bilgi veya fotoğraf paylaşımını sert bir şekilde yasakladığı biliniyor.
Çıkmaz sokak: Savaşın durması da devam etmesi de sorun
İsrail uzmanı İmad Ebu Avad, “İsrail’in acısının beklenenden daha büyük, elde ettiği başarıların ise umulandan daha az” olduğunu vurguluyor. Ebu Avad’a göre bu denklem, İsrail’i “savaşı hiçbir hedefi gerçekleştirmeden bitirmekten daha az kötü” bir başarı elde etme umuduyla çatışmaları sürdürmeye itiyor.
Hükümetin iki zıt yönlü bir çıkmazda olduğunu belirten uzman, savaşın durması halinde Netanyahu hükümetinin “hedeflere neden ulaşılamadığına” dair elitlerden ve sokaktan gelecek ağır sorulara cevap veremeyeceğini; savaşın devam etmesi halinde ise ortaya çıkacak sonuçları kimsenin kestiremeyeceğini söylüyor. Ebu Avad, sahadaki hazırlıkların savaşın en az 3 hafta daha devam edeceğine işaret ettiğini belirtiyor.
Belirsizlik hali ve günde 1 milyar şekellik fatura
İsrail uzmanı Mühenned Mustafa ise İsrail’in “İran rejimini devirme” hedefinin gerçekleşmeyeceğini artık anladığını ifade ediyor. Mustafa’ya göre Tel Aviv, savaşın ritmini belirleme gücünü kaybetti; savaşın ne zaman biteceğine veya Washington ile Tahran arasındaki olası müzakerelerin gidişatına tek başına karar veremeyecek bir “belirsizlik” durumuna düştü.
Bunun bir sonucu olarak İsrail, savaştan sonra hızla onarılmasını engellemek için İran’ın askeri ve endüstriyel altyapısını yıkmaya odaklandı. Mustafa, İsrail’in İran’ı tek başına yenme kapasitesinin “üst sınırına” ulaştığına inandığını ve içerdeki ekonomik/sosyal yıpranma nedeniyle savaşın gidişatını belirleme konusunda artık tamamen ABD’ye güvendiğini belirtiyor.
Haaretz gazetesinin ortaya koyduğu veriler bu yıpranmayı doğrular nitelikte:
-
İran savaşının ilk 20 günü İsrail ordusuna yaklaşık 6,4 milyar dolara mal oldu; bu da günde ortalama 1 milyar şekel (yaklaşık 260 milyon dolar) harcandığı anlamına geliyor.
-
Savaşın yönetimi için tahsis edilen toplam bütçenin 39 milyar şekel (yaklaşık 12,5 milyar dolar) olduğunu aktaran kaynaklar, harcamaların bu hızla devam etmesi halinde çatışmaların ne kadar daha sürdürülebileceğinin (bütçenin sınırına dayanıldığının) tahmin edilebileceğine dikkat çekiyor.
