İsrail cezaevlerindeki Filistinli tutuklulara yönelik hak ihlalleri, ölümlü vakalarla tırmanmaya devam ediyor. Filistin Esirler Çalışmaları Merkezi tarafından salı günü yapılan açıklamada, 2026 yılının ilk yarısında dört Filistinli tutuklunun hapishane koşulları, sistematik işkence ve kasıtlı tıbbi ihmal nedeniyle yaşamını yitirdiği bildirildi.
Merkezin raporuna göre, cezaevlerinde hayatını kaybeden Filistinli tutukluların toplam sayısı 327’ye yükseldi. Bu kayıpların içindeki 90 kişinin kimliği, 7 Ekim 2023 tarihinde başlayan Gazze savaşı ile Haziran 2026 arasındaki dönemde netleştirildi. Hayatını kaybeden 90 kişiden 52’sinin Gazze Şeridi kökenli olduğu, aralarında çok sayıda doktor ve hemşirenin bulunduğu ve ölümlerin büyük oranda ağır işkencelerden kaynaklandığı aktarıldı.
Son altı ayda hayatını kaybedenlerin isimleri açıklandı
Raporda, son altı aylık süreçte hapishanelerde can veren dört sivilin detaylı bilgileri ve ölüm nedenleri kamuoyuyla paylaşıldı:
- Hamza Abdullah Advan (67): Gazze Şeridi’nin kuzeyinden gözaltına alınan yaşlı mülteci, kronik rahatsızlıklarına rağmen ağır gözaltı şartlarında tutuldu. On aylık esaretinin ardından hücresinde vefat eden Advan’ın ölüm haberi, ailesine ancak dört ay sonra bildirildi.
- Hatim İsmail Reyyan (59): Gazze’deki Kemal Advan Hastanesi’ne düzenlenen baskında yaralı oğlu Muaz ile birlikte alıkonulan bir ambulans şoförüydü. Daha önce felç geçiren ve tıbbi bakıma muhtaç olan Reyyan, maruz kaldığı ağır darp ve tıbbi ihmal sonucu yaşam mücadelesini kaybetti.
- Marvan Fethi Hullah (54): Nablus’tan ocak ayında “sosyal medyada kışkırtma” suçlamasıyla tutuklanan bir medya mensubuydu. Filistin Televizyonu’nda görev yapan Hullah, 1995 yılında İsrail ateşiyle bir bacağını kaybetmiş engelli bir gazeteciydi.
- İmad Raci Serhan: 1948 yılında işgal edilen topraklardaki Hayfa şehri nüfusuna kayıtlı olan Serhan, tam 25 yıldır İsrail zindanlarında bulunuyordu. Son aylarda bozulan sağlık durumuna müdahale edilmeyerek hücrede ölüme terk edildiği savunuldu.
Gizli tutulan ölümler ve zorla kaybetme politikası
Filistin Esirler Çalışmaları Merkezi, hapishanelerdeki gerçek can kaybının açıklanan resmi rakamların çok üzerinde olabileceğine dikkat çekiyor. Raporda, bazı İsrail insan hakları örgütlerinin ve hukuki kurumların raporlarında 7 Ekim 2023’ten bu yana en az 115 Filistinlinin cezaevlerinde öldüğünün belgelendiği, buna karşın Tel Aviv yönetiminin yalnızca 90 ölümü resmi olarak kabul ettiği hatırlatıldı. Özellikle Gazze’den alıkonulan binlerce kişinin askeri kamplarda “zorla kaybetme” ve tam tecrit koşullarında tutulması nedeniyle akıbetlerinin bilinmediği vurgulandı.
“Cezaevleri yaşanamaz bir ortama dönüştürüldü”
Açıklamanın son bölümünde, İsrail Hapishaneler İdaresi’nin tutukluları cezalandırmak amacıyla sistematik aç bırakma, temiz su kısıtlaması, kıyafet ve hijyen malzemelerinden mahrum etme gibi uygulamaları kalıcı hale getirdiği ifade edildi. Merkez, uluslararası insan hakları savunucularını ve Kızılhaç Komitesi’ni, özellikle kronik hastalığı olan binlerce mahkumun can güvenliğini korumak adına acil denetim mekanizmaları kurmaya davet etti.
