Suriye Dışişleri Bakanlığı, Avrupa Birliği (AB) ortaklığıyla düzenlenecek “Suriye İçin Ortaklık Koordinasyon Forumu”nun 17 Kasım’da gerçekleştirileceğini duyurdu. Suriye-Avrupa ilişkilerini ulusal öncelikler temelinde yeniden şekillendirmeyi ve ülkeye yabancı yatırım çekmeyi hedefleyen forum, Şam yönetimi ile uluslararası aktörler arasındaki iş birliğinde yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendiriliyor.
Suriye Dışişleri Bakan Yardımcısı Kuteybe Kadiş, Suriye Resmi Haber Ajansı SANA’ya yaptığı açıklamada, forumun uluslararası kuruluşlarla iş birliğini düzenlemek ve dış destekleri ulusal kurumların belirlediği kalkınma öncelikleriyle uyumlu hale getirmek amacıyla oluşturulan ulusal bir platform olduğunu belirtti. Kadiş, forumun bölgesel ve uluslararası ortakları, Birleşmiş Milletler (BM) ajanslarını, uluslararası finans kuruluşlarını ve kalkınma fonlarını tek bir çatı altında toplayarak kaynak israfını ve proje tekrarını önlemeyi amaçladığını vurguladı.
Yardımdan ortaklığa geçiş süreci
Siyasi analist Rami el-Halife, Al Jazeera’ye yaptığı değerlendirmede forumun “bağışçı ve alıcı” ilişkisinden eşit “ortaklık” mantığına geçişi simgelediğini ifade etti. Toplantının Şam’da ve Suriye liderliğinde yapılmasının önceliklerin doğrudan Suriye tarafınca belirlendiğini gösterdiğini kaydeden Halife, bu durumun Dışişleri Bakanı Esad eş-Şeybani’nin “Suriye artık dünyadan kendi adına geleceğini çizmesini istemiyor” yaklaşımıyla örtüştüğünü söyledi.
Halife, bu ortaklığın üç temel düzeyde etki yaratacağını öngörüyor:
- Kurumsal düzey: 15 milyon avroluk teknik yardım merkezini de içeren Avrupa koordinasyon mekanizmasıyla desteklenen kalıcı bir ortaklık platformunun tesis edilmesi.
- Ekonomik düzey: Taahhütlerin somut projelere dönüştürülmesi, özel sektör yatırımlarının teşvik edilmesi ve iş ortamının iyileştirilmesi.
- Siyasi düzey: Taraflar arasında kapsamlı bir ortaklık anlaşmasına giden sürecin kademeli olarak güçlendirilmesi.
Avrupa Konseyi, 11 Mayıs’ta aldığı kararla Suriye ile iş birliği anlaşmasının kısmi askıya alınma durumunu sona erdirerek tam ticari ilişkileri yeniden başlatmış, Dışişleri Bakanı Şeybani de Brüksel’deki toplantılara katılarak 2011’den bu yana kesintiye uğrayan ilişkilerde kritik bir eşiği aşmıştı.
Acil yardımdan sürdürülebilir kalkınmaya
Ekonomi uzmanı Ziyad Arbeş ise forumun uluslararası yardımları dağınık projeler olmaktan çıkarıp Suriye liderliğinde koordine edilen ulusal bir çerçeveye oturtacağını belirtti. Forumun acil insani yardımlardan altyapının yenilenmesi, temel kamu hizmetlerinin restorasyonu ve ekonomik dayanıklılığın artırılması gibi uzun vadeli kalkınma projelerine geçişe odaklandığını vurgulayan Arbeş, bu sürecin 2027 yılında düzenlenmesi muhtemel bir Suriye-Avrupa yatırım konferansının da önünü açabileceğini dile getirdi.
Arbeş’e göre forumun başarıyla işlemesi halinde enerji, ulaşım, telekomünikasyon, sağlık ve eğitim altyapılarının yeniden inşasında yerli ve yabancı şirketler için yeni iş birliği alanları doğacak ve küçük-orta ölçekli işletmeler (KOBİ) desteklenecek.
Başarının önündeki temel sınav: Şeffaflık ve siyasi uzlaşı
Uzmanlar, forumun sunduğu geniş ekonomik fırsatlara rağmen başarısının Şam yönetiminin atacağı kurumsal ve siyasi adımlara bağlı olduğu konusunda hemfikir. Ziyad Arbeş, fon dağıtımında net yönetişim kuralları, şeffaf kriterler ve bütçeler ile sonuçlara dair kamuya açık raporlama mekanizmaları kurulmadığı takdirde forumun sahada gerçek bir etki yaratamayacağı uyarısında bulundu. Arbeş, forumun doğrudan bir finansman kaynağı değil, uluslararası desteği ortak öncelikler etrafında organize etme girişimi olduğuna dikkat çekti.
Rami el-Halife ise Avrupa başkentlerinin mülteciler ve normalleşme hızı konusundaki görüş ayrılıklarına işaret ederek, Avrupalı aktörlerin sağlayacakları desteği kapsayıcı siyasi geçiş süreci, çoğulculuk ve azınlık haklarına dair somut güvencelere bağladığını hatırlattı. Uzmanlar, forumun karşılıklı güvenin bir göstergesi olduğunu ancak gerçek değerinin açıklanan bildirilerle değil, sahada hayata geçirilecek projelerle ölçüleceğini vurguluyor.
