Al Jazeera’de yayımlanan kapsamlı siyasi analizde, İsrail parlamentosu Knesset’teki Birleşik Arap Listesi (Ra’am) lideri Mansur Abbas’ın siyasi çizgisi, pragmatizmi ve İsrail hükümetleriyle kurduğu koalisyon ortaklıklarının yarattığı tartışmalar ele alındı. Analize göre Abbas, siyaseti dışarıdan protesto etmek yerine karar alma mekanizmalarının içine girerek sonuç almayı hedefleyen bir figür olarak öne çıkarken, bu yaklaşımı Filistin toplumu içinde derin görüş ayrılıklarına neden oluyor.
Diş hekimliğinden Knesset’in kilit aktörlüğüne
1974 yılında Celile bölgesindeki Maghar beldesinde doğan ve Kudüs İbrani Üniversitesi’nde diş hekimliği okuduktan sonra Hayfa Üniversitesi’nde siyaset bilimi eğitimi alan Mansur Abbas, siyasi kariyerine İslami Hareket’in güney kanadında başladı. Parlamento seçimlerine katılmayı reddeden kuzey kanadının aksine güney kanadı, Knesset’te yer almayı Arap toplumunun günlük yaşamını etkileyen kararlarda söz sahibi olmanın bir aracı olarak gördü.
Analizde, Abbas’ın 2021 yılında Ortak Liste’den ayrılarak seçimlere tek başına girme kararının İsrail siyasi tarihinde bir dönüm noktası olduğu vurgulanıyor. Sadece 4 sandalye kazanmasına rağmen hükümet kurma dengelerinde kilit konuma yükselen Abbas, önce Binyamin Netanyahu ile müzakere yürüttü, ardından Naftali Bennett ve Yair Lapid liderliğindeki koalisyona katılarak İsrail hükümetinde yer alan ilk bağımsız Arap partisi lideri oldu.
Ekonomik kazanımlar ve siyasi eleştiriler
Abbas’ın bu hamlesi Filistin kamuoyunu ikiye böldü:
- Destekleyenlerin görüşü: Abbas’ın, yıllardır muhalefette kalarak elde edilemeyen bütçe ve yatırım sözlerini Arap toplumu adına koparmayı başardığı ve Arapların sorunlarını doğrudan hükümet gündemine taşıdığı savunuluyor.
- Eleştirenlerin görüşü: Koalisyon ortaklığının Arapları eşit karar vericiler haline getirmediği, aksine Filistinlilere yönelik politikalara “Arap örtüsü” sağlayarak meşruiyet kazandırdığı öne sürülüyor.
Kimlik tartışmaları ve kasım ayındaki yeni sınav
Analizde dikkat çekilen bir diğer temel sorun, Abbas’ın Filistinli ve İslami kimliğini korurken kendini “Yahudi devleti” olarak tanımlayan bir yapının içinde Siyonist partilerle müzakere etme çabası oldu. 2021 yılında “İsrail Yahudi bir devlet olarak doğdu ve öyle kalacak” sözleriyle tepki çeken Abbas, 2026 yılında ise devletin mevcut gerçekliğini tanımanın Siyonist anlatıyı benimsemek veya Filistinlilerin kendi kaderini tayin hakkından vazgeçmek anlamına gelmediğini savundu.
Kasım ayında yapılan seçimlerin ardından hükümeti kurma görevi için Gadi Eisenkot’u öneren Birleşik Arap Listesi, yeni bir siyasi sınavla karşı karşıya kaldı. Eisenkot’un koalisyon ortaklığı için öne sürdüğü dört temel şart, Abbas’ı zorlu bir denklemin ortasına yerleştirdi:
- İsrail’in Yahudi, demokratik, liberal ve eşitlikçi niteliğinin kabul edilmesi.
- Bağımsızlık Bildirgesi değerlerine bağlılık.
- Vatandaşlar için askerlik, ulusal hizmet veya sivil hizmet yükümlülüğünün kabulü.
- Hamas’ın terör örgütü olarak tanınması ve Gazze’deki askeri ile siyasi varlığının sona erdirilmesi.
İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog ile görüşmesinde Hamas’ı İsrail tarafının istediği biçimde tanımlamaktan kaçınan Abbas, müzakere alanını korumak istediğini belirtti. İsrail medyasında yer alan haberlerde Abbas’ın gerçek bir hükümet ortaklığı karşılığında bu şarta ilkesel onay verdiği iddia edilirken, Abbas meclis grup toplantısında nihai yanıtın hükümet kurma müzakereleri sırasında verileceğini ifade etti.
Bütçe vaatleri yapısal sorunları çözmeye yetiyor mu?
Değerlendirmede, Arap beldelerindeki suç oranları, ruhsatsız konut krizleri ve imar sorunlarının yalnızca mali kaynak aktarımıyla çözülemeyeceği, bu meselelerin devletin yapısal tanımları ve arazi politikalarıyla doğrudan bağlantılı olduğu belirtiliyor.
Analiz, Mansur Abbas’ın siyasi mirasının sloganlarla değil somut sonuçlarla değerlendirileceği vurgusuyla sona eriyor. Buna göre, eğer Abbas Arap vatandaşlar için gerçek haklar kazanır ve karar bağımsızlığını korursa İsrail siyasetinde yeni bir kapı aralamış olacak; ancak her seferinde tek taraflı tavizler vererek kısmi vaatlerle yetinmek zorunda kalırsa, mevcut sistemin sınırlarını aşamayan bir figür olarak kalacak. Bu sürecin aynı zamanda İsrail’in de 4 Arap sandalyesini eşit bir siyasi ortak olarak kabul edip etmeyeceğinin sınavı olduğu ifade ediliyor.
