Suriye, Beşar Esad rejiminin devrilmesinin ardından siyasi tarihinde yeni bir döneme adım attı. Ülkede gerçekleştirilen seçimlerin ardından oluşan yeni Halk Meclisi, pazar günü ilk oturumunu gerçekleştirdi. Bu tarihi oturum, Esad sonrası Suriye’nin beş yıllık geçiş sürecinde yasama organının resmen faaliyete geçtiği ilk an olarak kayıtlara geçti.
Tarihi ilk oturum ve yeni meclis başkanı
Başkent Şam’da düzenlenen ilk oturumda milletvekilleri yemin ederek görevlerine başladı. Oturuma, 2024 yılının Aralık ayında rejimi deviren muhalif hareketi yöneten ve şu an geçiş sürecinde kritik bir rol oynayan Ahmed el-Şara da katıldı.
Oturumda gerçekleştirilen gizli oylama sonucunda Abdülhamid El-Avak, meclis başkanlığı görevine getirildi. El-Avak’ın liderliğinde meclisin, devletin yeni dönemdeki önceliklerini ve yol haritasını belirlemek üzere Ahmed el-Şara’yı oturuma davet etmesi bekleniyor. El-Şara, yaptığı konuşmada Suriye’nin “tarihinde görkemli bir sayfa yazdığını” belirterek, meclisi “doğruluk ve adaletin platformu” olarak tanımladı.
Tartışmalı “Başkanlık Üçte Biri” ve temsil krizi
Yeni meclisin yapısı, Suriye içinde ve dışında bazı tartışmaları da beraberinde getiriyor. Seçimle gelen üyelerin yanı sıra, anayasal deklarasyon kapsamında Ahmed el-Şara tarafından atanan 70 ismin yer aldığı “başkanlık üçte biri” uygulaması, demokratikleşme eleştirilerine neden oluyor.
Temsil sorunları ve Suveyda detayı
Yeni meclis, toplamda 210 koltuk için planlanmıştı ancak güneydeki Dürzi çoğunluklu Suveyda ilinde seçimlerin tamamlanamaması nedeniyle üç koltuk boş kaldı. Geçtiğimiz yıl yaşanan çatışmalar nedeniyle merkezi hükümetin kontrolü dışında kalan bölgedeki bu durum, yeni parlamentonun coğrafi temsil kabiliyetini de sınırlıyor.
Eleştirmenler, atama yoluyla meclise giren üyelerin “demokratik bir geçiş” algısına zarar verdiğini savunuyor. Ancak yetkililer, bu yöntemin kadınlar, Kürtler, yerinden edilmiş siviller, eski tutuklular ile akademik ve hukuki uzmanların meclise girmesini sağlamak amacıyla bir “geçiş dönemi zorunluluğu” olduğunu belirtiyor.
Geçiş süreci ve bekleyen büyük zorluklar
Yeni meclis, geçiş döneminde yasama faaliyetleri, bütçe onayı, uluslararası antlaşmaların onaylanması ve genel af çıkarma gibi geniş yetkilere sahip olacak. Ancak uzmanlar, meclisin önündeki en büyük engelin “kurumsal bağımsızlık” olduğunu vurguluyor.
Güvenin yeniden tesisi
Suriye halkı nezdinde uzun yıllar “rejim onayı veren bir kurum” olarak görülen meclisin, yürütme erkinden bağımsız hareket edip edemeyeceği merak konusu. Esad dönemindeki alışkanlıkların dışına çıkılması ve kamuoyunun parlamentoya olan güveninin yeniden kazanılması, yeni yönetimin en büyük sınavlarından biri olacak.
Suriye, 14 yılı aşkın süren iç savaşın yaralarını sarmaya çalışırken, bu yeni meclisin halkın ihtiyaçlarına ne kadar yanıt verebileceği, ülkedeki sektörel gerilimlerin ve güvenlik risklerinin gölgesinde şekillenecek.
