Dubai’den Tel Aviv’e sefer yapan Flydubai uçağında 30 Eylül’de yaşanan ve Suudi Arabistan’ın Tebük kentine acil inişle sonuçlanan olay, kokpitteki bir mücadelenin ötesine geçerek İsrail’de geniş çaplı bir siyasi ve güvenlik krizini tetikledi. Yaklaşan parlamento seçimleri öncesinde vaka; istihbarat zaafiyeti iddialarından seçim propagandası suçlamalarına, İran şüphesinden sivil havacılık rekabetine kadar çok boyutlu bir hesaplaşmaya dönüştü.
Seçim öncesi “istihbarat uyarısı” kavgası
Olayın hemen ardından İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz, yaşananları seçim öncesinde yapılan istihbarat uyarılarıyla ilişkilendirdi. Ancak Başbakan Binyamin Netanyahu, uçuşa yönelik doğrudan ve somut bir istihbarat bulunmadığını, Ummanlı yardımcı pilotun olası bağlantıları ile saiklerinin soruşturulduğunu belirterek geri adım attı.
Netanyahu’nun olaydan saatler önce hava üssünde “düşmanların seçim öncesi saldırabileceğine” yönelik uyarılarda bulunması muhalefetin sert tepkisine yol açtı. Ana muhalefet lideri Yair Lapid, Netanyahu’nun seçmende korku iklimi yaratarak oy toplamaya çalıştığını savundu:
“Başbakan ile yaptığımız güvenlik brifinginde böyle somut bir tehdit gündeme gelmedi. Güvenlik meselesi bir seçim videosu dekoru değildir. Hükümet ucuz siyaset uğruna kamuoyunu paniğe sürüklüyor.”
Aşırı sağcı Maliye Bakanı Bezalel Smotrich 180 yolcunun hayatına kasteden girişime en sert yanıtın verilmesini isterken, Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir güvenlik konseptinin baştan aşağı yenilenmesi çağrısında bulundu.
İran bağlantısı ve normalleşme hattındaki çatlak
Olayın dış boyutu Tahran ve Körfez başkentleriyle ilişkileri de etkiledi. Netanyahu, Fox News’e yaptığı değerlendirmede İran parmağını teyit etmek için henüz erken olduğunu kaydetti. İsrail güvenlik kaynakları da uçağın düşürülmesine dair herhangi bir doğrudan İran talimatı tespit edilmediğini, saldırının münferit bir girişim olma ihtimalinin ağır bastığını bildirdi.
Tebük’e acil iniş yapan yolcuların tahliyesi ise bölgesel dengeleri gözler önüne serdi. Riyad yönetimi yolcuların tahliyesinde iş birliği sergilerken, İsrail uçaklarının kurtarma için inişine izin vermedi. BAE yönetimiyle krizin ortak soruşturulması konusunda mutabakata varılsa da Tel Aviv-Dubai hattındaki güvenlik açıkları “İbrahim Anlaşmaları”nın simgesi sayılan uçuşları tartışmaya açtı.
Güvenlik açığı İsrail havayollarına yaradı
Ulaştırma Bakanı Miri Regev, yabancı hava yolu ekiplerinin güvenlik taramasından geçirilmesindeki yetersizlikleri gerekçe göstererek Flydubai seferlerinin askıya alınması yönünde adım attı. Şin Bet’in (İç Güvenlik Teşkilatı) sıkı protokolleri nedeniyle İsrailli taşıyıcıların kısıtlandığı hatta yabancı şirketlere izin verilmiş olması kamuoyunda tepki topladı.
Bu gelişme ekonomik piyasada anında karşılık buldu. Flydubai’ye yönelik güvensizlik ve olası sefer iptalleri üzerine Tel Aviv Borsası’nda İsrailli taşıyıcıların hisseleri sert yükseldi:
- Israir: Yüzde 8,8 değer kazandı.
- El Al: Hisseleri yüzde 7,9 oranında prim yaptı.
İsrailli sivil havacılık şirketleri boşalan Dubai hattını doldurmak için hükümete çağrıda bulunurken, kokpitteki sabotaj şüphesi ülkeyi hem sandık öncesi siyasi kutuplaşmaya hem de stratejik bir havacılık krizine sürükledi.
