Suriye’nin kadim kenti Halep’in simgelerinden tarihi Halep Ulu Camii (Emevi Camii), 13 yıllık ayrılığın ardından kapılarını yeniden ibadete açtı. 2013 yılında devrik Esed rejiminin tank ve top atışlarıyla 54 metrelik asırlık Selçuklu minaresi yıkılan ve avlusu harabeye dönen tarihi mabet, tamamlanan titiz restorasyon çalışmalarının ardından dün gece kılınan namazla cemaatine kavuştu.
Açılış, caminin kentin dini ve tarihi hafızasındaki merkezi konumu ile Suriye Devrimi’nin sembol mekânlarından biri olması sebebiyle Halepliler tarafından büyük bir coşku ve sevinçle karşılandı. 1986 yılından bu yana UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan Eski Şehir bölgesindeki Cellum Mahallesi’nde bulunan mabet, yaklaşık 716 yılında Emevi Halifesi Süleyman bin Abdülmelik (veya Velid bin Abdülmelik) döneminde inşa edilmişti.
“Bu mabet izzet ve direnişin hikâyesini anlatıyor”
Yeniden açılış töreninde konuşan Suriye Genel Müftüsü Şeyh Usame er-Rıfai, caminin aslına uygun şekilde ayağa kaldırılmasından duyduğu memnuniyeti dile getirerek, fiziki imarın toplumsal ve insani dirilişle taçlandırılması gerektiğini vurguladı.
Halep Müftüsü Şeyh İbrahim Şaşo ise açılışın tarihi bir dönüm noktası olduğunu belirterek, “Bu kutsal mekânın yeniden hayat bulması, gelecek nesillere şeref ve direniş hikâyesini anlatacaktır. Allah’ın evlerinin asla yok edilemeyeceğini ve hakkın er ya da geç ehline döneceğini tüm dünyaya göstermiştir.” ifadelerini kullandı.
Halep Valisi Azzam el-Garib de caminin devrim süresince özgürlük isteyenlerin sığınağı olduğunu hatırlatarak, tarihi emanetleri canları pahasına koruyan Haleplilerin bu mirası layıkıyla geleceğe taşıdığını kaydetti.
Tarihi minare ve revaklar aslına uygun inşa edildi
Restorasyon projesi kapsamında; 2013 yılındaki şiddetli çatışmalarda tamamen çöken 54 metrelik anıtsal minare Eyyubi ve Memlük dönemi mimari detaylarına sadık kalınarak yeniden örüldü. Caminin mermer avlusu, tarihi şadırvanı, abdesthaneleri ve revakları aslına uygun malzemelerle güçlendirilerek ziyaretçilere hazır hâle getirildi.
Tarihi minber ve nadide el yazmaları nasıl kurtarıldı?
Suriye Halk Meclisi Üyesi Azzam Hanci, caminin paha biçilemez tarihi mirasının kurtarılma hikâyesini anlattı. 2013’te rejimin bombardımanları başladığında Özgür Halep İl Meclisi, Mirası Koruma Derneği Başkanı Mühendis Ahmed el-Mısri, Şeyh Ammar Tavuz ve Tevhid Tugayı’ndan Şeyh Mühenned el-Halef koordinasyonunda özel bir komite kurulduğunu belirtti.
Komitenin çalışmalarıyla caminin asırlık ahşap minberi parçalara ayrılarak güvenli depolara nakledildi; vakıf kütüphanesindeki binlerce nadide el yazması eser hem Esed rejiminin varil bombalarından hem de DEAŞ tehlikesinden korunarak 2024 yılına kadar saklandı. Restorasyonun tamamlanmasıyla birlikte korunan tarihi minber ve el yazmaları yeniden Emevi Camii’ndeki yerini aldı.
