Irak makamları, ülkede milyonlarca vatandaşın yanı sıra eğitim kurumları, basın kuruluşları ve resmi daireler tarafından aktif olarak kullanılan mesajlaşma uygulaması Telegram’ı üçüncü kez erişime engelledi. 16 Kasım tarihinde Ürdün’ün aynı yöndeki kararından saatler sonra Bağdat yönetimi tarafından atılan bu adım, ülkede dijital alanın düzenlenmesi, ulusal güvenlik kaygıları ve ifade özgürlüğü sınırları üzerine geniş kapsamlı bir tartışma başlattı.
Hükümetin erişim engeli gerekçesi ne?
Irak İletişim ve Medya Komisyonu (CMC), söz konusu kararın yasal ve düzenleyici gerekliliklere uyulmaması nedeniyle alındığını duyurdu. Al Jazeera Net’e konuşan Komisyon Sözcüsü Haydar Necm, engelleme kararının şiddete teşvik, mezhepçilik ve nefret söylemi gibi siber suçlarla mücadele kapsamında verildiğini ifade etti. Bölgesel ve yerel istikrarsızlık ortamında nefret söyleminin toplumsal gerilimleri tırmandırabileceğine dikkat çeken Necm, Telegram yönetimine daha önce çok sayıda uyarı iletildiğini belirtti.
“Asıl hedef silahlı grupların kanalları ve kimlik tespiti”
Irak İletişim Bakanlığından kaynaklar ise kararın doğrudan Başbakan Ali ez-Zeydi’nin talimatıyla alındığını ve öncelikli olarak ülkedeki silahlı gruplarla bağlantılı kanalları hedef aldığını aktardı. Kaynaklara göre Bağdat yönetimi yalnızca sakıncalı içeriklerin silinmesiyle yetinmek istemiyor; Telegram yönetiminin bu kanalları yöneten kişilerin kimlik bilgilerini resmi makamlarla paylaşmayı reddetmesi krizi derinleştirdi. Ayrıca Iraklı bir heyetin, TikTok uygulamasına da sıkı kısıtlamalar getirilmesi amacıyla yakında Singapur’a giderek şirket yetkilileriyle müzakerelerde bulunacağı öğrenildi.
Komisyon Sözcüsü Necm, öğrencilerin kullandığı eğitim kanallarının etkilenmesine ilişkin olarak alternatif platformların mevcut olduğunu savunurken, yasağı aşmak için VPN kullanılmaması yönünde vatandaşları uyardı. Necm, VPN kullanımının hesapların askıya alınmasına ve kişisel verilerin siber saldırılara açık hale gelmesine yol açabileceğini kaydetti.
Hukukçular ve gazeteciler karara nasıl tepki verdi?
Telegram’ın kapatılması Irak kamuoyunda farklı görüşleri beraberinde getirdi:
- Hukukçu Seyf es-Saadi: Kararı “siyasi ve güvenlik odaklı” olarak nitelendiren Saadi, Başbakan’ın sahada mücadele ettiği “paralel devlet” yapılarının dijital altyapısını kesmeyi amaçladığını savundu. Saadi’ye göre bu kapalı kanallar üzerinden petrol kaçakçılığı, kara para aklama ve resmi belge sızdırma gibi faaliyetler yürütülüyordu.
- Blog yazarı Mühenned Casım el-Kubeysi: Hükümetin uygulama seçme kriterlerini eleştiren Kubeysi, öğrencilerin ders materyallerine ulaştığı Telegram’ın kapatılıp TikTok’un açık tutulmasını sorguladı ve VPN ile yasağın kolayca aşılabileceğine dikkat çekti.
- Gazeteci Seca el-Beyati: Gerçek siber güvenliğin platformları yasaklamakla değil, veri güvenliğini sağlayan yerli ve güvenli dijital alternatifler üretmekle mümkün olacağını vurguladı.
- Gazeteci Ali el-Cabiri: İsveç’te yaşayan Iraklı gazeteci ise kararın yerinde olduğunu belirterek, ifade özgürlüğünün sahte hesaplar arkasına gizlenip mezhepçi kışkırtma yapmak anlamına gelmediğini savundu.
Irak’ta Telegram yasaklarının geçmişi ve eğitim üzerindeki etkisi
Irak’ta Telegram ilk olarak 6 Ağustos 2023 tarihinde resmi belgelerin ve vatandaşların kişisel verilerinin sızdırıldığı gerekçesiyle engellenmişti. İkinci yasak ise 3 Nisan 2026’da Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) hariç federal vilayetlerde uygulanmış ve 9 Mayıs 2026’ya kadar sürmüştü. İletişim ve Medya Komisyonu, son kararla birlikte şirkete yasal statüsünü düzenlemesi ve makamlarla iş birliği yapması için 30 günlük süre tanındığını açıkladı.
Veri analiz platformu TGStat verilerine göre Irak bağlantılı 4 bin 562 genel Telegram kanalı ve grubu bulunuyor ve bu kanallar toplamda yaklaşık 87 milyon aboneye ulaşıyor. Ülkedeki kanallar arasında 2 bin 108 kanal ile eğitim içerikli gruplar ilk sırada yer alıyor. Irak Anayasası’nın 38. maddesi ifade ve basın özgürlüğünü, 40. maddesi ise yasalarla belirlenen istisnalar saklı kalmak kaydıyla elektronik haberleşme özgürlüğünü güvence altına alıyor.


















