Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim ve askeri ablukaya rağmen Orta Doğu enerji ihracatı, Kızıldeniz ile BAE’nin Füceyre limanına uzanan stratejik petrol boru hatları ve gemiden gemiye ikmal yöntemleriyle toparlanma sürecine girdi. Bölgeden günlük yaklaşık 14 milyon varil ham petrol ve rafine ürünün yeniden küresel pazarlara çıkması, Brent petrolün varil fiyatının 200 dolara fırlayacağı yönündeki korkuları şimdilik rafa kaldırdı.
Uluslararası enerji devleri, sevkiyat akışının savaş öncesi seviyelerin yüzde 80’inin üzerine çıktığını teyit ediyor. Vitol İcra Kurulu Başkanı (CEO) Russell Hardy, son 10 günlük periyotta bölgeden günde ortalama 12 milyon varil ham petrol ve 2 milyon varil işlenmiş ürünün tankerlerle sevk edildiğini belirterek, kış aylarında küresel arz-talep dengesinin korunabilmesi için günlük 10 ila 14 milyon varillik akışın sürmesi gerektiğini vurguladı.
Suudi Arabistan’ın ‘Doğu-Batı’ boru hattı krizi önledi
Küresel piyasaları rahatlatan dönüşün merkezinde, Suudi Arabistan’ın Basra Körfezi’ndeki petrol sahalarını Hürmüz’ü baypas ederek doğrudan Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu Limanı’na bağlayan Doğu-Batı Petrol Boru Hattı yer aldı. Eylül ayında uğradığı İHA saldırılarının ardından hızla onarılan hatta günlük akış 5,8 milyon varile ulaştı.
Kpler verilerine göre, Yanbu ve el-Muacciz limanlarından 17 Eylül ile 4 Ekim tarihleri arasında yaklaşık 45 milyon varillik sevkiyat gerçekleştirildi. Suudi Arabistan Milli Petrol Şirketi Saudi ARAMCO CEO’su Emin en-Nasır, “Doğu-Batı boru hattı olmasaydı ham petrolün varil fiyatı 200 dolara ulaşırdı” değerlendirmesinde bulunarak şirketin azami sürdürülebilir üretim kapasitesi olan 12 milyon varili birkaç gün içinde devreye alabilecek güçte olduğunu ifade etti.
Sevkiyat rotası değişti: Yüzde 40’ı Hürmüz’e girmeden çıkıyor
Uygulanan alternatif lojistik modeller, petrolün alıcılara ulaşma şeklini de kökten değiştirdi:
- Hürmüz dışı tahliye: Savaş öncesinde bölge petrolünün yalnızca yüzde 17’si boğaza girmeden sevk edilirken, Suudi ve BAE boru hatlarının devreye girmesiyle bu oran yüzde 40’a tırmandı.
- Denizde transfer: Hürmüz Boğazı’nı geçen petrolün yüzde 70’inden fazlası, riskleri azaltmak amacıyla Umman Körfezi açıklarında gemiden gemiye aktarılarak dünya pazarlarına yönlendirildi.
- Sidi Kerir devrede: Mısır’ın Sidi Kerir terminalindeki yüklemelerin 22 Eylül’de yeniden başlaması, Asya ve Akdeniz rafinerilerine giden tedarik zincirini güçlendirdi.
Ham petrol toparlanıyor, rafine ürün krizi sürüyor
Vortexa verileri; Suudi Arabistan, BAE, Irak, Kuveyt, Katar, Umman ve Bahreyn’den oluşan yedi ülkenin toplam enerji akışının günlük 19,2 milyon varile ulaşarak savaş öncesi düzeyin yüzde 81’ini yakaladığını gösteriyor. Ancak ABD ablukası nedeniyle İran’ın resmi petrol ihracatı sıfıra inmiş durumda.
Öte yandan ham petrol sevkiyatı eski kapasitesinin yüzde 91’ine ulaşırken; benzin, motorin ve LPG gibi rafine ürün ihracatının yüzde 60 seviyesinde kalması yaklaşan kış öncesi küresel dizel açığını tetikliyor. Enerji analistleri, G7 ülkelerinin acil durum rezervlerinden serbest bıraktığı 100 milyon varillik paketin Avrupa piyasalarını kısmen rahatlatacağını, ancak Orta Doğu’daki rafineriler tam kapasiteye dönmedikçe ürün kıtlığı ve yüksek navlun maliyetlerinin baskı yaratmaya devam edeceğini belirtiyor.
