Uluslararası Para Fonu (IMF), iç savaşın yıprattığı ve Orta Doğu’daki bölgesel çatışmaların baskısı altında bulunan Yemen için 18 aylık bir izleme programını onayladı. Fon uzmanlarının denetiminde yürütülecek program; makroekonomik istikrarı güçlendirmeyi, mali disiplini sağlamayı ve para politikasının etkinliğini artırmayı amaçlıyor.
IMF tarafından yapılan açıklamada, söz konusu programın doğrudan bir mali kaynak ya da kredi transferi içermediği belirtildi. Temel hedefin, kurumsal kapasiteyi artırmak, ekonomik veri kalitesini iyileştirmek ve derinleşen insani kriz ortamında en kırılgan kesimleri korumak olduğu aktarıldı.
Yemen ekonomisi üst üste beşinci yılda da küçülüyor
IMF projeksiyonları, Yemen’in reel Gayri Safi Yurt İçi Hasılası’nın (GSYİH) 2026 yılında yüzde 1,5 oranında daralacağına işaret ediyor. Bu veriyle birlikte ülke ekonomisi art arda beşinci yılını da resesyonda tamamlamış olacak. Daralmanın temel nedenleri arasında Orta Doğu’daki savaş ortamının ticaret koşullarını olumsuz etkilemesi, derin enerji açığı ve iç talepteki sert düşüş sıralanıyor.
Ülkenin dış dengesinin büyük ölçüde yurt dışındaki gurbetçilerin gönderdiği dövizlere ve uluslararası bağışlara bağımlı kaldığı vurgulanıyor. Cari açığın GSYİH’ye oranının yüzde 3,3 seviyesinde gerçekleşmesi beklenirken, uluslararası rezervlerin yetersiz seviyelerde seyrettiği bildiriliyor. Suudi Arabistan’ın bütçe destekleri ve vergi-gümrük gelirlerindeki kısmi iyileşme açığı sınırlandırsa da, kırılgan borç yapısı sebebiyle ülkenin kısa vadede yoğun dış yardıma muhtaç olduğu ifade ediliyor.
Vergi ve gümrük gelirleri artırılacak, bütçe açığı frenlenecek
Program, 2022 yılında petrol ihracatının durmasından bu yana ağır darbe alan kamu maliyesini toplamayı hedefliyor:
- Gelir artırıcı önlemler: Vergi uyumunun artırılması ve gümrük idaresinin güçlendirilmesiyle iç gelirlerin artırılması hedefleniyor.
- Harcama disiplini: Kamu hesaplarının tek bir çatı altında birleştirilmesi ve kamu kaynaklarının kullanımında şeffaflığın sağlanması planlanıyor.
- Öncelikli harcamalar: Hükümetin temel işlevlerini sürdürebilmesi ve insani krizin hafifletilmesi için zorunlu kalemler korunacak.
Piyasa bazlı döviz kuru ve elektrik reformu
Para politikası tarafında ise fiyat istikrarını korumak ve dış şoklara karşı tampon mekanizmaları geliştirmek amacıyla Merkez Bankası’nın bütçe açıklarını doğrudan finanse etmesine kesin sınırlamalar getiriliyor. Döviz kurunun piyasa şartlarına göre belirlenmesinin, şokları emme ve Merkez Bankası rezervlerini koruma açısından kilit araç olacağı vurgulanıyor.
Yapısal reformlar kapsamında, hizmet maliyetlerini kademeli olarak yansıtacak şekilde aşamalı bir elektrik sektörü reformu uygulanacak. Eş zamanlı olarak savunmasız kesimlere yönelik sosyal harcamalar garanti altına alınarak yeniden yapılandırılacak. IMF, programın kararlılıkla uygulanmasının uluslararası ortaklarla kapsamlı bir borç yapılandırma sürecinin zeminini hazırlayabileceğini öngörüyor.
