Bağdat Uluslararası Havalimanı bünyesindeki Lojistik Destek Üssü’nde tahliye hareketliliği hızlanırken, ABD öncülüğündeki uluslararası koalisyon güçleri Irak’taki askeri varlığını sonlandırma aşamasına geldi. 2003 yılında kitle imha silahı iddialarıyla başlayan işgalden 2011’deki ilk çekilmeye, ardından DEAŞ ile mücadele gerekçesiyle 2014’te uluslararası misyonun geri dönüşüne uzanan 20 yılı aşkın süreç, yabancı askeri varlığın resmen lağvedilmesiyle yeni bir dönemece girdi. Bağdat yönetimi, 2011 yılındaki deneyimin aksine bu defa ordunun ve güvenlik birimlerinin inisiyatifi devralmaya hazır olduğunu belirtiyor.
2020 başında İranlı General Kasım Süleymani ile Haşdi Şabi Heyeti Başkan Yardımcısı Ebu Mehdi el-Mühendis’in Bağdat Havalimanı yakınlarında öldürülmesinin ardından Irak Parlamentosu yabancı birliklerin çekilmesini talep eden bir karar tasarısını kabul etmişti. Son yıllarda askeri üslere yönelik saldırılar ve diplomatik müzakereler doğrultusunda varılan mutabakat, koalisyonun toplu misyonunun sona ermesini ve ikili güvenlik anlaşmalarına geçilmesini öngörüyor.
2011 çekilmesinden 2026’ya sahadaki farklar
2011 yılındaki kontrolsüz geri çekilmenin güvenlik boşluğu yaratarak DEAŞ’ın 2014’te geniş alanları ele geçirmesine zemin hazırladığını hatırlatan güvenlik uzmanları, mevcut tablonun çok daha farklı olduğunu kaydediyor. Irak Başbakanlık Güvenlik Medya Hücresi Başkanı Tümgeneral Saad Maan, Irak silahlı kuvvetlerinin eğitim, donanım, teknik kapasite ve sahadaki koordinasyon bakımından 2014 öncesiyle kıyaslanamayacak bir olgunluğa ulaştığını ve ülkenin güvenliğini bağımsız şekilde sağlama yeterliliğine sahip olduğunu ifade etti.
Siyasi analist Ziyad Arar ise sahadaki kara unsurlarının tüm ülke coğrafyasını kontrol edebilecek güce ulaştığını, ancak hava kuvvetleri ve entegre hava savunma sistemleri alanında hâlâ dış desteğe ihtiyaç duyulduğunu belirtti. Bağdat’ın bu açığı müttefik ülkelerle yapılacak yeni ikili savunma ve silahlanma anlaşmalarıyla kapatmayı planladığı kaydediliyor.
Şehirler ve sınırlar için yeni görev dağılımı
Koalisyonun ayrılışıyla birlikte Irak iç güvenlik mimarisinde yeni bir rol paylaşımına gidildi:
- İçişleri Bakanlığı: Şehir merkezlerinin, kamu düzeninin ve meskun mahallerin asayişini bütünüyle devralıyor.
- Savunma Bakanlığı ve Ordu: Şehir merkezlerinden çekilerek sınır hatlarına, kırsal alanlara ve özellikle Suriye sınırındaki zorlu coğrafi geçiş hatlarına konuşlanıyor.
Çok uluslu güçten ikili askeri ortaklıklara
Irak hükümeti, koalisyonun sona ermesini yabancı ülkelerle askeri ilişkilerin tamamen kesilmesi olarak tanımlamıyor. Sürecin, çok uluslu bir askeri şemsiye yerine ABD ve Avrupa ülkeleriyle teknoloji transferi, istihbarat paylaşımı ve hava savunma eğitimi alanlarında ikili diplomatik ortaklıklara dönüştürüleceği belirtiliyor. 2003’te Firdevs Meydanı’ndaki heykelin yıkılışıyla başlayan yabancı askeri vesayet dönemi, Irak devletinin kendi egemenliğini ve bölgesel dengelerini tek başına koruma iradesini sınayacağı yeni bir dönemi başlatıyor.
