İran yönetiminin Hürmüz Boğazı’ndaki geçişleri denetlemek amacıyla kurduğu ve uluslararası meşruiyeti bulunmayan “Hürmüz Boğazı Yönetim Heyeti”, geçiş kurallarını ihlal ettiği öne sürülen gemilere yönelik yaptırım listesini güncelledi. Heyet, 24 yeni gemiyi daha listeye ekleyerek yasaklı gemi sayısını resmen 81’e çıkardığını duyurdu.
Açık kaynak istihbaratı ve denizcilik verileri üzerinden yapılan teknik incelemelerde, iki petrol tankerinin aynı Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) numarasıyla mükerrer kaydedildiği, dolayısıyla fiili listenin 80 gemiden oluştuğu belirlendi. İran makamları, söz konusu gemilerin boğazdan geçişine izin verilmeyeceğini; kurallara uymayan gemilerin para cezası, alıkoyma veya müsadere yaptırımlarıyla karşılaşacağını açıkladı.
Listenin yüzde 51’i Körfez merkezli şirketlere ait
Açıklanan kara listede 68 petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tankeri, 10 kargo gemisi ve iki yolcu gemisi yer alıyor. 22 farklı ülkedeki taşımacılık şirketlerini kapsayan listenin yarısından fazlasını, yani yüzde 51’lik kısmını Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) ülkelerine ait veya bu ülkeler tarafından işletilen gemiler oluşturuyor.
Listedeki gemilerin mülkiyet ve işletme dağılımında Körfez’in kamu enerji devleri dikkat çekiyor:
- Birleşik Arap Emirlikleri (BAE): ADNOC ve Dubai merkezli işletmeler başta olmak üzere toplam 24 gemiyle listenin ilk sırasında bulunuyor.
- Suudi Arabistan: Bahri (Ulusal Deniz Taşımacılığı Şirketi) bünyesindeki 9 gemi yaptırım listesinde yer alıyor.
- Kuveyt: Kuveyt Petrol Tankerleri Şirketi’ne (KOTC) bağlı 5 gemi bulunuyor.
- Katar: Nakilat (Katar Gaz Taşımacılığı Şirketi) tarafından işletilen 4 LNG tankeri listede yer alıyor.
Çin merkezli şirketlere ait tankerler büyük oranda listenin dışında tutulurken, Katar gazını Çin’e taşıyan “Gaslog Shanghai” ile Çinli bir şirketin işlettiği “Al Rawdah” istisna olarak listeye eklendi.
Kara listedeki dokuz gemi daha önce vuruldu
Denizcilik veri analizleri, listede yer alan gemilerden en az dokuzunun daha önce Hürmüz Boğazı ve çevresinde doğrudan hedef alındığını ortaya koyuyor. Katar’a ait “Al Rekayyat” LNG tankeri ve Suudi Arabistan bandıralı “Wedyan” tankeri, temmuz ayı başında boğazdan geçtikleri sırada füze saldırısına uğramıştı.
Benzer şekilde BAE Savunma Bakanlığı, “Mombasa B” ve “Al Bahyah” tankerlerinin Umman karasuları içindeki güney geçiş koridorunda füzelerle hedef alındığını, saldırıda bir denizcinin hayatını kaybettiğini, dördü ağır sekiz personelin yaralandığını duyurmuştu. Listedeki Panama bayraklı ancak Dubai merkezli Elsey Ship Management tarafından işletilen “El Gaia” kimyasal tankerine yönelik saldırı da bir personelin kaybolmasına ve çevre kirliliği riskine yol açmıştı.
Tahran’ın 7 günlük planına Washington’dan ret
Saha gerilimi tırmanırken Tahran yönetiminin Katar arabuluculuğunda ABD’ye ilettiği yedi günlük ateşkes ve boğazın açılması teklifi Washington tarafından reddedildi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin Birleşmiş Milletler Genel Kurulu marjında duyurduğu taslak plan; bölgedeki askeri eylemlerin durdurulmasını, 12 milyar dolarlık İran varlığının serbest bırakılmasını, petrol yaptırımlarının kaldırılmasını ve ardından Hürmüz’ün tüm ticarete yeniden açılmasını öngörüyordu.
Beyaz Saray’da açıklamalarda bulunan ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın ağır ekonomik kayıplar nedeniyle anlaşma aradığını belirterek Katar üzerinden gelen teklifi kabul edilemez bulduklarını söyledi. Hürmüz çevresinde askeri kontrolü ellerinde tuttuklarını ve boğaz çevresinde güçlü bir güvenlik kuşağı oluşturduklarını savunan Trump, gemi trafiğinin güvenlik koridorlarıyla sürdürüldüğünü ifade etti.
