İsrail’de düzenlenen genel seçimlerin ardından ortaya çıkan parlamento aritmetiği, hükümet kurma sürecini derin bir siyasi kilitlenmeye sürükledi. Başbakan Binyamin Netanyahu liderliğindeki sağ blok 53 sandalyede kalırken, Gadi Eisenkot öncülüğündeki muhalefet bloğu 48 milletvekilliği elde etti. Arap partilerinin toplamda kazandığı 19 sandalye ise 120 sandalyeli Knesset’te hükümet kurmak için gereken 61 salt çoğunluğuna ulaşmayı her iki ana blok için de son derece karmaşık hale getirdi.
Parti bazında Likud 27 sandalye ile birinci parti konumunu korurken, Eisenkot liderliğindeki Yaşar Partisi 21 sandalyeyle ikinci sırada yer aldı. Haredi partisi Şas’ın 6 sandalyeye gerilemesi sağ bloğun toplam gücünü sınırlandırırken, gözler hükümeti kurma görevini tevdi edecek olan Cumhurbaşkanı İshak Herzog’un parti liderleriyle yürüteceği istişarelere çevrildi.
Hükümet senaryoları ve 61 eşiği engeli
Cumhurbaşkanından hükümeti kurma görevi alan adayın yasal olarak 28 günlük bir süresi bulunuyor; bu süre ihtiyaç halinde 14 gün daha uzatılabiliyor. Ancak hiçbir ittifakın doğrudan 61 sandalyeye ulaşamaması, alternatif hükümet formüllerini gündeme getirse de her seçenek ciddi siyasi engellerle karşılaşıyor.
Muhalefet cephesi, Arap partilerinin desteğini alması durumunda kâğıt üzerinde 67 sandalyelik bir çoğunluğa ulaşabiliyor. Buna karşın Naftali Bennett ve Avigdor Liberman gibi sağ kökenli muhalif aktörlerin Arap partileriyle doğrudan bir koalisyona veya dışarıdan destekli bir azınlık hükümetine mesafeli durması, muhalefet bloğunun ortak hareket kabiliyetini daraltıyor. Likud kanadı ise muhalefetin Arap partileriyle temaslarını siyasi baskı aracı olarak kullanarak olası bir azınlık hükümetini engellemeye çalışıyor.
Muhalefetin meclis içi hamle planı
Hükümet kurma müzakereleri sürerken muhalefetin, Knesset Başkanlığı seçiminde inisiyatifi ele almak için Arap partileriyle ortak hareket edebileceği belirtiliyor. Meclis başkanlığının kazanılması halinde, muhalefet kanadının 7 Ekim 2023 güvenlik zaaflarını araştıracak resmi bir soruşturma komisyonu kurulmasını meclis gündemine taşımayı hedeflediği kaydediliyor.
Öte yandan Netanyahu ile muhalefet arasında geniş tabanlı bir ulusal birlik hükümeti kurulması ihtimali de oldukça zayıf görülüyor. Tarafların yargı reformu, Ultra-Ortodoks (Haredi) nüfusun zorunlu askerlikten muafiyeti ve 7 Ekim sürecine dair resmi soruşturma açılması gibi temel başlıklarda uzlaşmaz tutumlara sahip olması, büyük koalisyon ihtimalini devre dışı bırakıyor.
Erken seçim ihtimali neden güçleniyor?
Siyasi analistler, mevcut kriz ortamında tarafların taviz vermeye yanaşmaması nedeniyle erken seçimlerin en kuvvetli senaryo haline geldiğini vurguluyor. Dışarıdan destekli bir hükümet kurulsa dahi, yargı düzenlemeleri veya güvenlik politikaları gibi kriz başlıklarında kırılgan yapının hızla dağılma riski bulunuyor.
Washington yönetiminin İsrail’de yeni bir seçim sarmalını önleyecek uzlaşmacı bir formülü tercih ettiği bilinse de sahadaki kutuplaşma siyasi liderlerin ortak bir zeminde buluşmasını zorlaştırıyor. Müzakerelerin sonuçsuz kalması durumunda İsrail’in, siyasi, ekonomik ve bölgesel güvenlik maliyetlerine rağmen yakın dönemde yeniden sandık başına gitmesi bekleniyor.
