İran Hatem’ül Enbiya Hava Savunma Karargahı, cuma günü yaptığı açıklamada Tahran’ın iki ABD savaş uçağı, iki helikopter, üç insansız hava aracı (İHA) ve iki seyir füzesini düşürdüğünü duyurdu. Öte yandan, kayıp ABD’li pilotu arama çalışmaları gündemdeki yerini korurken, İsrail ordusu ABD’ye ait F-15 savaş uçağının düştüğü bölgeyi saldırılardan istisna tuttuğunu açıkladı.
Hatem’ül Enbiya Karargahı’nın açıklamasına göre cuma günü hedef alınan ABD hava araçları ve füzelerinin bilançosu şöyle:
-
F-35 savaş uçağı
-
İki gelişmiş İHA
-
İki seyir füzesi
-
İki Black Hawk helikopteri
-
A-10 tipi gelişmiş saldırı uçağı
Karargahtan yapılan açıklamada, “Düşman bilsin ki bilim insanlarımızın elleriyle üretilen modern hava savunma sistemlerine sahibiz ve bunlar sahada birer birer gün yüzüne çıkarılıyor.” denildi. Açıklamada ayrıca, “Yerli hava savunma sistemlerimiz aracılığıyla ülkemizin hava sahasında kesinlikle tam kontrol sağlayabileceğiz.” ifadelerine yer verildi.
(Not: Amerikan basını ve kaynakları, İran topraklarında düşürülen savaş uçağının Devrim Muhafızları ve Hatem’ül Enbiya Karargahı’nın iddia ettiği gibi “F-35” değil, “F-15E” tipi olduğunu doğruladı.)
Kayıp pilot: Olası baskı kartı
ABD güçleri, düşürülen F-15 savaş uçağının iki pilotundan birini kurtarmayı başarsa da, ikinci pilotun akıbetindeki belirsizlik İsrail ve ABD’nin İran topraklarındaki saldırı denklemini değiştirdi. Bazı analizler, kayıp pilot dosyasının devam eden savaşın seyri üzerinde doğrudan bir yansıması olacağını öngörüyor.
Bu dosyadaki en önemli gelişmelerden biri olarak New York Times gazetesi, İsrailli bir yetkiliye dayandırdığı haberinde, İsrail ordusunun kayıp Amerikan pilotunun kaybolduğuna inanılan bölgede saldırıları askıya aldığını aktardı. Yetkili, Tel Aviv’in konuyla ilgili istihbarat bilgilerini Washington ile paylaştığını da sözlerine ekledi.
ABD ve İsrail’in çabalarına karşılık Tahran da kayıp pilota ulaşmak için sahada ve halk nezdinde çabalarını yoğunlaştırıyor. İran makamları dün pilotu yakalamayı başaranlara büyük bir para ödülü verileceğini duyururken, Kohgiluye ve Buyer Ahmed (İran’ın güneybatısında) eyaletindeki vatandaşlara pilotu bulmaları halinde derhal polise teslim etmeleri çağrısında bulundu. Ayrıca İran Devrim Muhafızları Ordusu, cuma günü iki Black Hawk helikopterini vurdukları için Kohgiluye, Buyer Ahmed ve Bahtiyari eyaletlerindeki aşiretlere teşekkür etti.
İngiliz The Telegraph gazetesi yayımladığı bir raporda, kayıp pilotun akıbetini savaşın geleceğine dair 3 olası senaryoya bağladı. Gazete; pilotun esir düşmesinin savaşı bitirme baskıları nedeniyle gerilimin düşmesine yol açabileceğini, ölü bulunmasının ABD’yi intikam arzusuyla daha fazla tırmanışa itebileceğini, en zor senaryonun ise İran’ın pilotun durumu hakkında sessiz kalıp ABD’nin akıbetini öğrenememesi olacağını yazdı.
Trump’ın açıklamaları ve tehditleri
ABD Başkanı Donald Trump olaya ilişkin yaptığı açıklamada, kayıp savaş uçağı pilotunun zarar görmesi halinde ABD’nin ne yapacağını açıklamak için henüz hazır olmadığını söyledi. Trump’ın İngiliz The Independent gazetesine yaptığı bu açıklama, Amerikan NBC televizyonuna İran’ın savaş uçaklarını düşürmesinin muhtemel müzakereleri etkilemeyeceğini söylediği telefon görüşmesinden kısa bir süre sonra geldi.
Trump, NBC’ye yaptığı açıklamada, ayrıntılara girmeden düşürülen Amerikan savaş uçağının pilotu için yürütülen arama kurtarma çalışmalarına değindi. İran’a yönelik saldırıları “hassas ve karmaşık bir askeri operasyon” olarak nitelendiren Trump, bazı yerel medya organlarının olayı ele alış biçiminden duyduğu hayal kırıklığını dile getirdi.
Olası rehine krizi endişesi
İngiliz The Times gazetesi ise İran’ın kayıp Amerikalıyı bulanlara para ödülü teklif ettiği bir dönemde, bir Amerikan uçağının düşürülmesinin olası bir rehine krizi konusunda ciddi endişeler yarattığını yazdı.
Haberde, Beyaz Saray’ın krizi yönetmeye ve geçmişte yaşananlara benzer bir felaketi önlemeye çalıştığına dikkat çekildi. Nitekim Trump gençliğinde, 1979 İslam Devrimi sonrasında İran’da rehin alınan 66 Amerikalı diplomatı kurtaramadığı için eski Başkan Jimmy Carter’ı eleştirmiş ve “Rehinelerimizin tutulması tamamen saçmalık, İran gibi bir ülkenin buna izin vermesi bence bir felakettir.” demişti.
Rapor, bu olayın Washington’a düşman hatlarının gerisindeki karmaşık askeri operasyonların tehlikelerini hatırlattığı ve ABD yönetimini, İran’la ciddi bir diplomatik krize yol açabilecek olası bir tırmanış korkularının arttığı bir dönemde arama kurtarma kapasitesi açısından gerçek bir sınavla karşı karşıya bıraktığı sonucuna vardı.
Cuma günü; İran Devrim Muhafızları’nın hava savunma sistemlerinin bir Amerikan savaş uçağını vurarak düşürdüğünü duyurmasıyla başlamıştı. Mürettebatın akıbeti konuşulurken, “A-10 Warthog” tipi bir saldırı uçağının daha düşürüldüğü, ardından ilk savaş uçağının mürettebatını arama çalışmaları sırasında iki “Black Hawk” helikopterinin İran tarafından hedef alınması sonucu ABD askerlerinin yaralandığı haberleri ajanslara düşmüştü.
