Siyaset ve güvenlik krizlerinin gölgesinde geçen uzun yılların ardından Lübnan ve Suriye, ekonomik çıkarlar ve doğrudan yatırımlar zemininde yeni bir sayfa açıyor. Başkent Beyrut’ta, Cumhurbaşkanı Joseph Aoun’un himayesinde düzenlenen “Lübnan-Suriye Yatırım Forumu 2026”, iki ülkeden bakanlar, bürokratlar ve 300’ü aşkın iş insanını bir araya getirdi. Forumda ticaret, ulaştırma, limanlar, turizm, sağlık, bilgi teknolojileri ve Suriye’nin yeniden imarı gibi kritik başlıklar masaya yatırıldı.
Zirvede yalnızca yatırım fırsatları değil; sınır geçişleri, gümrük tarifeleri, vize muafiyetleri, tır taşımacılığı ve çifte vergilendirme gibi sahadaki sermaye hareketini doğrudan kilitleyen yapısal sorunlar da en üst düzeyde tartışıldı.
“Yakınlık coğrafyasından ortaklık coğrafyasına”
Cumhurbaşkanlığını temsilen foruma katılan Lübnan Ekonomi ve Ticaret Bakanı Amir el-Bisat, iki ülke arasındaki coğrafi yakınlığın artık “zorunlu bir kader” olmaktan çıkarılıp “ekonomik bir fırsata” dönüştürülmesi gerektiğini vurguladı. İlişkilerin kurumsal ve dengeli bir temele oturması gerektiğini belirten Bisat, niyet beyanlarından icraata geçme vaktinin geldiğini ifade etti.
Suriye Ekonomi ve Sanayi Bakanı Muhammed Nidal eş-Şaar ise entegrasyonun tarafların ulusal egemenliklerinden ve avantajlarından ödün vermesi anlamına gelmediğini kaydetti. Lübnan’daki ekonomik istikrarın Suriye’nin de doğrudan çıkarına olduğunu belirten Şaar, karşılıklı saygı ve eşitlik temelinde yeni bir ekonomik tanım yapılması gerektiğini söyledi. Suriye’nin Beyrut Maslahatgüzarı İyad el-Hezza da bu vizyonu “yakınlık coğrafyasından ortaklık coğrafyasına geçiş” olarak niteledi.
42 anlaşma masada: Sınır ve gümrük engelleri kalkacak mı?
Lübnan Ekonomik Heyetler Başkanı Muhammed Şukayr, Suriye’den beş bakanın katılım göstermesinin Beyrut’a ve özel sektöre verilen güçlü bir siyasi mesaj olduğunu vurguladı. Birçok Lübnanlı şirketin Suriye pazarına fiilen adım attığını hatırlatan Şukayr, sahadaki en büyük engellerin bürokrasi ve transit geçişlerde yaşandığını söyledi.
Lübnan tarafının iki ülke arasındaki ticareti kolaylaştıracak 42 ayrı ikili anlaşma üzerinde çalıştığını bildiren Şukayr, bu protokollerin yıl sonuna kadar nihai imzaya hazır hale getirilmesini hedeflediklerini açıkladı.
Suriye tarafında ise sanayici ve iş insanları tek taraflı bir akış değil, mütekabiliyet istiyor. Suriyeli yatırımcı Bessam Haccar, Lübnanlıların Suriye’de rahatça iş yapabilmesi gibi Suriyelilerin de Lübnan’da eşit şartlarda yatırım yapabilmesi, vizelerin kaldırılması ve çifte vergilendirmenin önüne geçilmesi gerektiğini vurguladı.
Teknoloji ve yapay zeka ortaklığı
Geleneksel sektörlerin yanı sıra dijital dönüşüm de iş birliğinin merkezinde yer aldı. Oxford Üniversitesi’nden yapay zeka ve telekomünikasyon uzmanı Ammar Sinan, Lübnan’ın dijital altyapı, yazılım ve teknoloji yeteneklerinin, savaştan çıkan Suriye’nin yeniden yapılanma sürecindeki bilişim açığını hızla kapatabileceğini dile getirdi.
Yeniden imar ve enerji yatırımları
Foruma damgasını vuran bir diğer odak noktası ise Suriye’nin fiziksel olarak yeniden inşası oldu. Lübnanlı enerji şirketi Unigas’ın yöneticisi Hişam Haşişu’nun da aralarında bulunduğu özel sektör temsilcileri, enerji altyapısı, inşaat malzemeleri ve mühendislik hizmetlerinde Lübnan sermayesinin aktif rol almaya başladığını kaydetti.
20’den fazla somut yatırım projesinin sunulduğu forumun ardından asıl sınavın sahada başlayacağı ifade ediliyor. Heyetler zirve salonundan ayrıldıktan sonra kurulacak ortak komisyonların; sınırlardaki geçiş kuyruklarını, gümrük barikatlarını ve vize engellerini pratikte kaldırıp kaldıramayacağı, sürecin kaderini belirleyecek.
