Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında bölgesel güvenlik mimarisini güçlendirmeyi amaçlayan kritik savunma hamlesinde parlamento süreci hızlandı. Üç ülke arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun teklifi, TBMM Dışişleri Komisyonu’nda görüşülerek kabul edildi. Teklif, Genel Kurul onayının ardından yasalaşarak yürürlüğe girecek.
TBMM Dışişleri Komisyonu’nda yapılan oylamada kabul edilen anlaşma metni; taraflardan birine yapılacak dış kaynaklı silahlı saldırının tüm taraflara yapılmış sayılmasını, savunma sanayisinde teknoloji paylaşımını, ortak askeri tatbikatları ve istihbarat koordinasyonunu öngörüyor. Dışişleri Bakan Yardımcısı Levent Gümrükçü, komisyonda yaptığı sunumda anlaşmanın herhangi bir üçüncü ülkeyi hedef almadığını ve Türkiye’nin NATO yükümlülükleriyle çelişmediğini vurguladı.
Bölgesel caydırıcılık ve ortak savunma mekanizması
Temelleri 7 Ağustos’ta Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman tarafından Mekke’de atılan 16 maddelik anlaşma, taraflara ortak bir güvenlik kalkanı sunuyor. Metne göre, üye ülkelerin toprak bütünlüğü veya egemenliğine yönelik doğrudan bir tehdit ortaya çıktığında, diğer taraflar ellerindeki askeri yardım imkanlarını derhal devreye sokacak.
Anlaşmanın uygulanmasını koordine etmek üzere üç ülkenin dışişleri bakanları, savunma bakanları ve genelkurmay başkanlarından teşekkül eden “Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi” kurulacak. Merkezi Suudi Arabistan’da bulunacak daimi sekretaryanın ilk genel sekreterliğini ise Pakistan üstlenecek.
Savunma sanayisi ve teknoloji transferinde yeni dönem
Ortaklık yalnızca kriz anlarında karşılıklı savunmayı değil, uzun vadeli askeri entegrasyonu da kapsıyor. Türkiye’nin insansız hava araçları, hava savunma sistemleri, radar teknolojileri ve muharebe tecrübesi, iş birliğinin operasyonel ayağında kritik rol oynayacak. Taraflar, ortak Ar-Ge projeleri, ortak üretim modelleri ile mühimmat ve yedek parça ikmalinde birbirlerine doğrudan lojistik destek sağlayacak.
Siyasi ve askeri uzmanlar, Ankara-Riyad-İslamabad hattında tesis edilen mekanizmanın, bölge ülkelerinin kendi güvenlik çözümlerini üretmesi adına stratejik bir dönüm noktası olduğuna işaret ediyor.
İktidardan ‘eksen kayması’ eleştirilerine yanıt
Anlaşmanın TBMM Dışişleri Komisyonu’ndan geçmesinin ardından açıklamalarda bulunan AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik, muhalefet ve bazı uluslararası çevrelerden gelen “eksen kayması” iddialarını yalanladı. Çelik, anlaşmanın Doğu Akdeniz’den Kızıldeniz ve Körfez hattına uzanan geniş coğrafyada istikrarı bozan faaliyetlere karşı bir caydırıcılık unsuru oluşturduğunu ifade etti.
Yurt dışına kontrolsüz asker sevkiyatı yapılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını belirten Çelik, adımların anayasal çerçeve ve milli mevzuatlara tam bağlılıkla yürütüleceğinin altını çizdi. İlk 10 yıl boyunca feshedilemeyecek olan Mekke Anlaşması, Genel Kurul’daki nihai oylamanın ardından resmiyet kazanacak.
