Sudan, devam eden savaş ve derinleşen siyasi krizin gölgesinde yeni bir anayasal tartışmayla sarsılıyor. Ülkenin kuzeyindeki bölgesel ve siyasi bir yapı olan “Kuzey Oluşumu” (Kiym-uş Şimal), mevcut geçiş dönemi yapısını kökten değiştirecek bir taslak sundu. Taslak, toplu yönetim esasına dayanan Egemenlik Konseyi’nin feshedilmesini ve yerine doğrudan halk oylamasıyla meşruiyet kazanacak tek bir cumhurbaşkanlığı makamının getirilmesini öngörüyor.
Geçmişte 2019 devrimi ve ardından 2025 yılında yapılan anayasal değişikliklerle geniş yetkilerle donatılan Egemenlik Konseyi’nin ortadan kaldırılması fikri, siyaset sahnesinde farklı kesimlerin sert tepkisine yol açtı.
Teklifin detayları ve gerekçeleri neler?
Kuzey Oluşumu tarafından hazırlanan ve geçici bir anayasal kararnameyle hayata geçirilmesi istenen teklif, şu temel unsurları içeriyor:
-
Egemenlik Konseyi’nin kolektif yapısının tamamen lağvedilmesi.
-
Ordu Komutanı General Abdülfettah el-Burhan’ın geçici olarak devlet başkanı görevini üstlenmesi.
-
Ardından halk oylaması (referandum) yapılarak 5 yıllık bir dönem için resmiyet kazanılması.
-
2025 Anayasa Belgesi’nde belirlenen 39 aylık geçiş sürecine sadık kalınması.
Kuzey Oluşumu Başkanı Muhammed Said Ahmed el-Cakumi, teklifin bireysel bir iktidar kurma amacı taşımadığını savunarak, Çad, Mali ve Mısır gibi Afrika ülkelerindeki geçiş süreçlerine benzer örnekleri referans aldıklarını belirtti. Cakumi, bu modelin ülkedeki otorite boşluğunu önleyeceğini ve siyasi partilere seçimlere hazırlanmak için zaman kazandıracağını iddia etti.
Siyasi çevrelerden ve uzmanlardan gelen tepkiler
Ancak bu hamle, ülke içindeki gazeteciler, yazarlar ve siyasi aktörler tarafından temkinli ve eleştirel bir yaklaşımla karşılandı.
Gazeteci ve Yazar Tahir Sati, bu tür adımların halkın rızası alınmadan emrivaki yaratma çabası olduğunu belirterek şu değerlendirmede bulundu:
“Savaşın en yoğun ve karmaşık olduğu bu dönemde Egemenlik Konseyi’ni feshetme girişimi son derece hatalı bir zamanalamadır. Burhan’ın, mevcut askeri liderliğin uyumunu korumaya odaklanması gerekirken bu tür değişiklikler askeri cepheyi zayıflatabilir.”
İslamcı lider ve Eski Enformasyon Devlet Bakanı Emin Hasan Ömer ise sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, Üçüncü Dünya ülkelerinde kurumsal kültürün zayıflığına dikkat çekti. Ömer, tek bir kişinin elinde toplanan geniş yetkilerin kaçınılmaz olarak otoriterliğe ve istikrarsızlığa kapı aralayacağını vurguladı.
Öte yandan kimliğinin açıklanmasını istemeyen birçok siyasi lider, en güvenli ve kalıcı çözümün tepeden inmeci kararlar yerine kapsayıcı bir Sudan-Sudan diyalog konferansında uzlaşı sağlamak olduğunun altını çiziyor.
