Güney Amerika siyasetinde ABD Başkanı Donald Trump ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’ya yakınlığıyla bilinen sağ liderler peş peşe ağır darbeler alıyor. Brezilya devlet başkanlığı seçimlerinde ağır bir yenilgi alan ve hakkındaki suçlamalardan kaçmak için yasa dışı yollarla ABD’ye sığınan Flavio Bolsonaro’nun ardından, bu kez Paraguay Devlet Başkanı Santiago Pena büyük bir yolsuzluk skandalıyla koltuğundan oldu.
Paraguay Senatosunun oy birliğiyle aldığı azil kararının ardından güvenlik güçleri eski Devlet Başkanı Pena’yı gözaltına alarak tutukladı. Pena, azil oylamasından bir gün önce istifa ettiğini duyurarak Paraguay yasaları uyarınca senatör dokunulmazlığı kazanmaya çalışmış, ancak Senato bu istifayı reddederek yargı yolunu açmıştı.
Paraguay’ı sarsan “Ueno Bank” skandalının perde arkası
Siyasi depremin fitilini ateşleyen gelişme, dijital bankacılık alanında faaliyet gösteren “Ueno Bank”ın (Oeno) işlemlerinin Merkez Bankası tarafından durdurulması oldu. Ciddi sermaye yetersizliği nedeniyle alınan bu karar, ülke nüfusunun yaklaşık yarısını oluşturan 3 milyon vatandaşın birikimlerine, emekli maaşlarına ve sosyal güvenlik fonu gibi kritik devlet kurumlarının hesaplarına erişimini kesti.
Çıkar çatışması ve milyarlarca dolarlık mevduat ağı
Soruşturma derinleştikçe skandalın siyasi boyutu gün yüzüne çıktı:
- Şüpheli lisans süreci: Pena’nın Ağustos 2023’te göreve gelmesinden yalnızca üç ay sonra, mikro finans kuruluşu olan Ueno’ya banka lisansı verildi.
- Atama krizi: Pena, o tarihe kadar Ueno’nun başkanlığını yürüten Carlos Carvallo Spalding’i Merkez Bankası Başkanlığına atadı.
- Hissedarlık bağlantısı: Pena’nın bizzat kendisinin bankanın ana şirketi olan Ueno Holding’de büyük hisseye sahip olduğu ve devlet kurumlarını bu bankaya yönlendirdiği ortaya çıktı.
Ülkenin gayrisafi yurt içi hasılasının yüzde 2’sine denk gelen mevduat toplayan bankanın yüksek faiz vaatleriyle halkı sisteme çektiği, ancak sistemin çökmesiyle yüzde 60 civarındaki kamuoyu desteğine sahip olan Pena’nın itibarının saatler içinde yerle bir olduğu belirtildi.
Washington ve Tel Aviv hattında stratejik kayıp
Paraguay’ın coğrafi olarak küçük bir ülke olmasına karşın yaşanan bu siyasi çöküş, Washington ve Tel Aviv açısından kritik önem taşıyor. Görevden alınan Pena, ülkesinin büyükelçiliğini Kudüs’e taşıyan ilk liderlerden biri olması ve Birleşmiş Milletler oylamalarında İsrail’e verdiği koşulsuz destekle Netanyahu hükümetinin bölgedeki en sadık müttefikleri arasında yer alıyordu.
İktidar kavgası ve Arjantin seçimleri öncesi uyarı
Krizin ardından 2028 yazına kadar geçici devlet başkanlığı görevini üstlenen Pedro Alliana’nın, iktidardaki Colorado Partisi’nin en güçlü ismi Horacio Cartes ile arasını düzeltmek için Pena’ya sırtını dönebileceği değerlendiriliyor. Siyasi analistler, Merkez Bankası soruşturmasının arkasında da Pena’nın Trump yönetimine sığınarak kendisini devre dışı bırakmasına öfkelenen Cartes’in olabileceğine dikkat çekiyor. Brezilya ve Paraguay’daki bu çöküşün, başta Arjantin olmak üzere bölgedeki yaklaşan seçimlerde sağ popülist hareketleri olumsuz etkilemesi bekleniyor.
