Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara’nın 4 Kasım’da Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’a gerçekleştirdiği ziyaret kapsamında iki ülke savunma bakanlıkları arasında imzalanan askeri işbirliği anlaşması, bölgesel ve uluslararası kamuoyunda yoğun tartışmaları beraberinde getirdi. Esed rejiminin devrilmesinin ardından iki başkent arasında atılan bu ilk savunma adımı sonrası, Suriye ordusunun Yemen’e asker göndereceği yönündeki iddialar gündeme taşındı. Şam yönetimi ise Yemen’e herhangi bir askeri sevkiyat yapılmadığını kesin bir dille vurgulayarak işbirliğinin yalnızca eğitim ve danışmanlık düzeyinde olduğunu açıkladı.
Askeri sevkiyat iddiaları nasıl ortaya çıktı?
Anlaşmanın ayrıntılarının ilk gün kamuoyuyla paylaşılmaması üzerine uluslararası haber ajanslarında birbirinden farklı senaryolar yer aldı. Reuters, 6 Kasım’da Suriyeli ve Amerikalı kaynaklara dayandırdığı haberinde, Şam’ın Riyad’a askeri danışmanlık ve eğitim desteği sunduğunu, bu kapsamda sınırlı sayıda personelin Suudi Arabistan’a geçtiğini aktardı.
Yemen’e binlerce asker gönderileceği iddiası
Fransız haber ajansı AFP ise 7 Kasım’da Yemenli hükümet ve ordu kaynaklarına dayandırarak, Suriye’nin Husilere karşı meşru Yemen hükümetini desteklemek üzere binlerce asker göndereceğini ve sınırdaki insansız hava aracı (İHA) operasyonlarını Suriyeli birliklerin yöneteceğini öne sürdü. Associated Press (AP) ise askeri danışmanların Suudi Arabistan’a ulaştığını ancak Yemen’e henüz hiçbir muharip gücün sevk edilmediğini bildirdi.
Çelişkili asker sayıları ve sahadaki görev tanımı
Uluslararası basına yansıyan haberlerde öne sürülen asker sayıları ve görev tanımları büyük farklılıklar gösterdi:
- Sayısal çelişkiler: Reuters’a konuşan kaynaklar “onlarca” personelden söz ederken, AFP ilk aşamada 3 bin, toplamda ise 10 bin Suriyeli askerin konuşlandırılacağını iddia etti. AP ise 82. Tümen Komutanı Halid Hattab başkanlığındaki bir heyetin Cidde’deki ortak operasyon odasını ziyaret ettiğini ve Suudi Arabistan’ın yabancı savaşçı olmaması şartıyla 600 kişilik özel kuvvet birliğinin ülkeye gideceğini yazdı.
- Görev alanı iddiaları: Üst düzey bir Suudi yetkili Reuters’a verdiği demeçte, işbirliğinin temel amacının Suriye ordusunun yeniden yapılandırılması olduğunu belirtirken, Suriyeli ortakların silahlı gruplarla mücadeledeki saha tecrübelerinden de yararlandıklarını ifade etti.
Şam yönetimi iddialara ne yanıt verdi?
Suriye hükümeti, Yemen’e asker gönderileceği yönündeki haberleri resmi kanallardan art arda yalanladı. Suriye Resmi Haber Ajansı SANA’ya konuşan diplomatik kaynaklar, anlaşmanın yalnızca eğitim, tecrübe paylaşımı ve danışmanlık içerdiğini, gelecek aydan itibaren Suudi heyetlerin koordinasyon amacıyla Suriye’ye geleceğini bildirdi.
Dışişleri Bakanı Şeybani tartışmalara son noktayı koydu
Suriye Dışişleri Bakanı Esad eş-Şeybani, 9 Kasım’da Şam’da Ürdünlü mevkidaşıyla düzenlediği ortak basın toplantısında konuya netlik getirdi. Şeybani, “Meşru Yemen hükümetiyle Yemen’e asker konuşlandırmaya yönelik hiçbir anlaşmamız yoktur. Yemen’de güç konuşlandırmamız söz konusu değildir ve yakın vadede böyle bir planımız da bulunmamaktadır” dedi. Diplomatik kaynaklar, Suriye’nin mevcut önceliğinin iç güvenliğin pekiştirilmesi, sınırların korunması ve ülkenin yeniden imarı olduğunu vurguladı.
Suriye “Mekke İttifakı”na katılacak mı?
Yaşanan tartışmalar, Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan arasında şekillenen “Mekke İttifakı”na Suriye’nin olası katılımını da yeniden gündeme taşıdı. SANA’ya konuşan Suriyeli kaynaklar, Riyad ile savunma işbirliğinin ortak çıkarlar doğrultusunda gelecekte ortak savunma anlaşmasına veya Mekke İttifakı’na katılıma evrilebileceğini belirtti. Dışişleri Bakanı Şeybani de geçen ay düzenlenen 22. Manama Diyaloğu konferansında, Körfez güvenliğini kendi bölgesel güvenliklerinin ayrılmaz bir parçası olarak gördüklerini ve Suriye’nin Mekke Anlaşması’na katılımına yönelik müzakerelerin sürdüğünü açıklamıştı.
