Libya’da siyasi bölünmüşlüğü sona erdirmek ve ülkeyi genel seçimlere taşımak amacıyla Birleşmiş Milletler (BM) öncülüğünde yürütülen diplomatik süreçlerde yeni tartışmalar yaşanıyor. Libya Devlet Yüksek Konseyi İkinci Başkan Yardımcılığı görevine seçilmesinin ardından ilk kez basına açıklamalarda bulunan Ömer Buşah, dar kapsamlı siyasi pazarlıkların ülkedeki krizi derinleştireceği uyarısında bulundu.
Siyasi kutuplaşmanın ekonomi, eğitim, kamu hizmetleri ve sağlık sektöründe telafisi güç yaralar açtığını belirten Buşah, iki ayrı hükümetin varlığının istikrarı engellediğini vurgulayarak sandığa gitmeden önce kurumların, özellikle de yürütme erkinin tek bir çatı altında birleştirilmesini temel öncelik olarak nitelendirdi.
“Dışlayıcı formüller ilk krizde çöker”
BM himayesindeki (4+4) Komitesi kararlarına yönelik çekincelerini dile getiren Buşah, müzakerelerin yalnızca iki taraf arasına sıkıştırılmaması gerektiğini belirtti. Dışlayıcı yaklaşımların sürdürülebilir olmadığını ifade eden Libyalı yetkili, “Kendini dışlanmış hisseden her aktör, zamanla siyasi sürecin önünde bir engele dönüşebilir. Dar kapsamlı anlaşmalar ilk kriz anında çökmeye mahkumdur” değerlendirmesinde bulundu.
Yüksek Seçim Komisyonu’nun mevcut yapısının korunması gerektiğine değinen Buşah, kurumsal devamlılık adına yeni bir mutabakat sağlanana dek mevcut komisyon başkanı İmad es-Sayih’in görevini sürdürmesinden yana olduklarını aktardı.
Seçim yasaları ve çok katmanlı temsil tartışması
Seçim mevzuatına ilişkin süreci değerlendiren Buşah, 13. Anayasa Değişikliği ve (6+6) Komitesi tarafından hazırlanan yasa metinlerinin partilerin listeli katılımı ve iki meclisli parlamento yapısı bakımından daha kapsayıcı olduğunu vurguladı. Eş zamanlı seçim ve adaylık kriterleri konusundaki pürüzlerin giderilmesi için ilgili komisyonların yeniden bir araya gelmesi gerektiğini kaydetti.
Ülkedeki kadınların, yerel yönetimlerin, siyasi partilerin ve farklı kültürel unsurların temsil edildiği “Yapılandırılmış Diyalog” sürecinde bizzat yer aldığını hatırlatan Buşah, bu geniş tabanlı mekanizmanın ürettiği sonuçların diğer siyasi mutabakatlarla çelişmesi halinde nasıl bir yol izleneceğine dair BM misyonundan net bir yanıt alamadıklarını belirtti.
Dış müdahaleler, petrol ve ulusal uzlaşı
Uluslararası aktörlerin Libya sahasındaki rekabetine ve enerji kaynakları üzerindeki çekişmeye değinen Buşah, dış çıkarların Libya’nın ulusal menfaatleriyle çatışmasının siyasi tıkanıklığı beslediğini ifade etti. Petrol ve jeopolitik kozların çatışma aracı yerine istikrar için müzakere zeminine dönüştürülmesi gerektiğini söyledi.
Kalıcı bir barış için geçiş dönemi adaleti, zorla kaybedilenler, tutuklular ve yerinden edilen sivillerin haklarının korunmasının zorunlu olduğunu belirten Buşah; tüm tarafların karşılıklı taviz vermesi, seyahat ve mülkiyet özgürlüklerinin güvenceye alınmasıyla birlikte kurumların hızla birleştirilmesi çağrısını yineledi.
