Tanzanyalı muhalif aktivist Twaha Mwaipaya’nın başkent Nairobi yakınlarında kimliği belirsiz kişilerce kaçırılması, Kenya’nın geçmişten bugüne yabancı muhaliflerin hedef alındığı bir merkeze dönüştüğü yönündeki tartışmaları yeniden alevlendirdi. Siyasi baskılardan kaçan Doğu Afrikalı figürlerin uzun yıllardır sığındığı Nairobi, son dönemde peş peşe yaşanan kaçırma ve şüpheli iade vakalarıyla uluslararası kamuoyunun merceğinde.
Uluslararası Af Örgütü verilerine göre Mwaipaya, Nairobi’nin yaklaşık 35 kilometre doğusundaki Kamulu bölgesine taksiyle gittiği sırada üç şüpheli şahıs tarafından durduruldu. Sürücüyü araçtan zorla indiren şüpheliler, aktivistle birlikte otomobili alarak kayıplara karıştı.
Nairobi güvenli liman kimliğini kaybediyor mu?
Tanzanya’daki muhalif Chadema partisinin eski gençlik yapılanması koordinatörü olan Mwaipaya, Cumhurbaşkanı Samia Suluhu Hassan yönetimine yönelik eleştirileriyle tanınıyordu. Aktivistin kaybolmasının ardından insan hakları örgütleri Kenya Yüksek Mahkemesine başvurarak güvenlik güçlerinin Mwaipaya’yı 24 saat içinde mahkemeye çıkarmasını talep etti. Muhalefet temsilcileri, Kenya topraklarının otoriter yönetimlerin operasyon sahasına dönüştürülmesine sert tepki gösteriyor.
Kenya hükümeti ise olaya ilişkin resmi bir şikayet alınmadığını ve sürecin takip edildiğini savunuyor. Ancak sivil toplum kuruluşları, aktivistin zorla Tanzanya’ya teslim edilmesinden endişe duyuyor.
Yabancı muhaliflerin sınır ötesi operasyonlarla hedef alınması
Kenya’nın sınırları içinde yabancı aktivist ve siyasilerin alıkonulması vakaları yeni değil. Ülke, terör örgütü PKK elebaşı Abdullah Öcalan’ın 15 Şubat 1999’da yakalanmasından bu yana uluslararası ölçekte birçok benzer operasyonun odağında yer aldı.
Bölge ülkelerinden gelen muhalifler de hedefte
- Güney Sudanlı muhalifler: 2017 yılında Nairobi sokaklarından kaçırılan insan hakları savunucusu Dong Samuel Luak ve muhalif Aggrey Idri’nin ülkelerine götürülerek infaz edildikleri Birleşmiş Milletler raporlarına yansıdı.
- Ugandalı siyasiler: 2024 yılında Kenya’da gözaltına alınan 36 muhalif Ugandalı siyasetçi ülkelerine iade edildi ve haklarında terör suçlamalarıyla dava açıldı. Aynı yıl muhalefet lideri Kizza Besigye de benzer şekilde Nairobi’de alıkonularak Uganda askeri mahkemesine çıkarıldı.
- Tanzanyalı aktivistler: 2025 yılı başında gazeteci Maria Sarungi Tsehai Nairobi’de maskeli şahıslarca kaçırıldıktan kısa süre sonra serbest bırakılırken, Şubat ayında insan hakları savunucusu Mdude Nyagali’ye yönelik kaçırma girişimi polis müdahalesiyle engellendi.
Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (BMMYK) ve uluslararası hukuk çevreleri, Nairobi yönetimine sığınmacıların hayatlarının risk altında olduğu ülkelere zorla gönderilmesini engelleyen “geri göndermeme” (non-refoulement) ilkesine sadık kalması çağrısında bulunuyor.
