Fas, havacılık ve savunma sanayiinde yerli üretim payını artırmak ve Ar-Ge kabiliyetlerini genişletmek amacıyla kritik anlaşmalara imza attı. Kraliyet Hava Kuvvetleri’nin Marakeş Askeri Hava Üssü’nde düzenlenen 8. Marakeş Uluslararası Havacılık Fuarı kapsamında imzalanan mutabakatlar; uçak motor sistemlerinden anti-drone savunma teknolojilerine, Fas menşeli yerli insansız hava aracı (İHA) geliştirilmesinden milli hava yolu şirketi Royal Air Maroc’un tedarik zincirinde yerel üreticilerin payının güçlendirilmesine kadar geniş bir alanı kapsıyor.
Fas Resmi Haber Ajansı’nın (MAP) aktardığına göre anlaşmalar, ulusal kurumlar ile küresel devler arasındaki iş birliğini derinleştirmeyi, Ar-Ge çalışmalarını sanayinin doğrudan ihtiyaçlarıyla buluşturmayı ve Fas menşeli ürünlerin entegrasyonunu hızlandırmayı amaçlıyor.
Dev şirketlerle Ar-Ge ve yerli motor sistemleri ortaklığı
İmzalanan anlaşmaların başında, Afrika İmalat Mükemmeliyet Merkezi (ACME) aracılığıyla yürütülecek araştırma ve geliştirme projesi geldi. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, Milli Savunma İdaresi, OCP Grubu ve 6. Muhammed Politeknik Üniversitesi’nin yanı sıra küresel havacılık devleri Boeing, Lockheed Martin, Safran ve Airbus bu girişimde yer aldı.
Öte yandan Fransız havacılık devi Safran’ın bünyesindeki “Safran Oil Systems” şirketinin Fas’ta yeni bir sanayi tesisi kurması kararlaştırıldı:
- Motor yağlama ve akışkan yönetimi: Yeni tesis, uçak motorlarının yağlama sistemleri ve kritik akışkan yönetimi bileşenlerinin imalatını üstlenecek.
- Mevcut altyapı güçleniyor: Fas’ta 10 farklı tesiste 5 bin 500’den fazla kişiye istihdam sağlayan Safran, ülkedeki faaliyetlerine 1999 yılında Royal Air Maroc ortaklığıyla kurulan motor bakım merkeziyle başlamıştı.
- “Made in Morocco” tedarik kuralı: Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile Royal Air Maroc arasında imzalanan bir diğer protokol ile milli taşıyıcının hizmet ve parça tedarikinde yerli üreticilerin payı garanti altına alındı.
Savunmada yerli İHA ve yapay zeka hamlesi
Savunma teknolojileri cephesinde ise Harmattan Yapay Zeka şirketi ile stratejik anlaşmalar hayata geçirildi. Şirket ile Milli Savunma İdaresi ve ilgili bakanlıklar arasında yapılan protokol, yeni nesil anti-drone (İHA savar) teknolojilerinin tasarımı, mühendisliği, üretimi ve test süreçlerini kapsıyor.
Bununla birlikte, Fas’ın teknolojik ve savunma bağımsızlığını güçlendirme hedefi doğrultusunda doğrudan yerli bir İHA platformu geliştirilmesi için de resmi imzalar atıldı. Harmattan, haziran ayında Fas Silahlı Kuvvetleri ile otonom savunma sistemleri ve yapay zeka alanında stratejik ortaklık kurduğunu duyurmuştu.
27 ülkeden 200 katılımcı ve yüzde 40 yerlilik oranı
Fas Sanayi ve Ticaret Bakanı Riyad Mezzur fuarın açılışında yaptığı değerlendirmede, Fas’ın son yirmi yılda havacılık ve savunma alanında karmaşık sistemleri üretebilecek ileri teknolojik bir kapasiteye ulaştığını kaydetti. Mezzur, ülkenin salt montaj aşamasını aşarak sistem tasarımına odaklandığını ve küresel tedarikçiler için güvenilir bir üretim üssü sunduğunu vurguladı.
Kral 6. Muhammed’in himayesinde 10 Ekim’e kadar sürecek fuara 27 ülkeden yaklaşık 200 katılımcı iştirak ediyor. Etkinlikte Lockheed Martin, L3Harris, Airbus, Boeing, Safran, Thales, Embraer, RTX Corporation ve Tata Advanced Systems gibi küresel aktörlerin yanı sıra kablolama, yapısal parçalar ve aviyonik alanında çalışan yerel firmalar boy gösteriyor.
Fas havacılık sektöründe faaliyet gösteren 150’yi aşkın şirket, gövde parçalarından motor bileşenlerine kadar yüzde 40’a ulaşan yerli katma değer oranıyla üretimi sürdürüyor.
