Tigray krizinde kritik dönemeç: Federal ordu başkent Mekelle’ye girdi
Etiyopya federal hükümetine bağlı askeri birlikler ve müttefik yerel güçler, Tigray Halk Kurtuluş Cephesi’nin (TPLF) şehirden çekilmesinin ardından stratejik öneme sahip eyalet başkenti Mekelle’nin denetimini yeniden ele geçirdi. Yaşanan bu askeri hareketlilik, bölgede 2020 ile 2022 yılları arasında yüz binlerce insanın hayatını kaybetmesine yol açan yıkıcı iç savaş günlerini yeniden akıllara getirdi.
TPLF sözcüleri, sivil yerleşim yerlerinde yaşanabilecek yıkımı engellemek amacıyla Mekelle’den çekildiklerini ve eyaleti geçici olarak başka bir noktadan yöneteceklerini bildirdi. Ancak örgüt yetkilileri, diğer cephe hatlarında askeri mücadeleyi sürdüreceklerini belirterek çatışmaların son bulmadığı sinyalini verdi.
Pretoria Barış Anlaşması kağıt üzerinde kaldı
Bölgedeki son askeri kırılma, Afrika Birliği arabuluculuğunda Kasım 2022’de imzalanan ve büyük çatışmaları durduran Pretoria Barış Anlaşması’nın fiilen tükenişine işaret ediyor.
Anlaşmanın ardından geçen sürede; sınırları tartışmalı toprakların statüsü, yerinden edilen milyonlarca sivilin geri dönüşü ve TPLF güçlerinin silahsızlandırılması gibi temel kriz başlıkları çözüme kavuşturulamadı. Geçtiğimiz temmuz ayında TPLF’nin Pretoria mutabakatını “resmen çöktü” ilan etmesi ve federal hükümeti taahhütlerine uymamakla suçlamasının ardından taraflar arasındaki tansiyon askeri çatışmaya evrildi. Addis Ababa yönetimi ise suçlamaları reddederek barış sürecini örgütün sabote ettiğini savunuyor.
Başkent Addis Ababa’da patlamalar ve “Sudan” endişesi
Çatışmaların yeniden alevlenmesi yalnızca Tigray eyaleti ile sınırlı kalmadı. Başkent Addis Ababa’nın çeşitli bölgelerinden diplomatik kaynaklarca patlama sesleri duyulduğu rapor edildi. Bölgede yaşanan çatışmaların Afar eyaletine doğru yayılması, ülkenin geniş çaplı bir kaos sarmalına sürüklenmesi riskini doğuruyor.
Başkent sakinleri ve yerel halk, ülkedeki tablonun batı komşuları Sudan’daki yıkıcı iç savaşa benzemesinden derin endişe duyuyor. Daha önceki çatışma döneminde yüz binlerce kayıp veren ve altyapısı çöken halk, aynı travmaları yeniden yaşamaktan korkuyor.
Eritre sınırında diplomatik ipler koptu
İç savaş riskine paralel olarak Etiyopya ile kuzey komşusu Eritre arasındaki ilişkiler de en alt seviyeye geriledi. Addis Ababa hükümetinin, Asmara yönetimini iç işlerine karışmak ve isyancı gruplara lojistik destek sağlamakla suçlaması krizi tırmandırdı:
- Etiyopya yönetimi, Ekim başında Asmara Büyükelçiliği’ni kapatarak 10 Eritreli diplomatı sınır dışı etti.
- Eritre yönetimi ise suçlamaları reddederek Etiyopya ile olan diplomatik ilişkilerini bütünüyle kestiğini duyurdu.
Mekelle’de güvenlik boşluğu ve yeni yönetim hazırlığı
TPLF birliklerinin geri çekilmesinin ardından Mekelle sokaklarında kısa süreli yağma olayları yaşanırken, hükümet unsurları ve müttefik “Tigray Barış Gücü” havalimanı başta olmak üzere ana tesislerde tam denetim sağladı.
Tigray Geçici İdaresi Eski Başkanı Abraham Belay, eyalette kamu düzenini tesis etmek amacıyla yeni bir bölgesel idare kurulacağını ve aylar içinde yerel seçimlere gidileceğini açıkladı. Bölgede yaşayan siviller ise siyasi çekişmelerden ziyade, temel insani ihtiyaçların karşılanmasını ve çatışmaların kalıcı olarak durdurulmasını talep ediyor.
