Libya’da haftalardır devam eden oturma eylemleri ve uyarı protestolarının ardından eğitim sendikaları ülke genelinde süresiz grev kararı aldı. Öğretmenlerin maaş artışı, gelirlerin eşitlenmesi, sağlık sigortası ve okullarda can güvenliği talepleriyle başlattığı iş bırakma eylemi nedeniyle devlet okullarında eğitim-öğretim tamamen durdu.
Müzakereler tıkandı, oturma eylemleri greve dönüştü
Okulların açılması planlanan 13 Eylül tarihinde başkent Trablus’taki bakanlık ve kamu binaları önünde oturma eylemleriyle başlayan süreç, Eğitim Bakanlığı ile sendika temsilcileri arasındaki temasların sonuçsuz kalmasıyla krize dönüştü. Batı Bölgesi Öğretmenler Sendikası temsilcilerinin, taleplerin ciddiyetle ele alınmadığı ve başka bir kamu sektörüne maaş zammı yapılmasına rağmen eğitimcilerin görmezden gelindiği gerekçesiyle masadan kalkması genel grevin fitilini ateşledi.
Öğretmenler Sendikası, talepler karşılanmadan okulların açılmaması yönünde yetkilileri uyarırken, hükümet taleplerin meşruluğunu kabul ettiğini ancak öğrencilerin eğitim hakkının korunması için derslerin yeniden başlaması gerektiğini savunuyor. Veliler ise öğretmenlerin ekonomik hak arayışını desteklemekle birlikte çocukların geleceğinin belirsizliğe sürüklenmesinden endişe duyuyor.
Siyasi bölünmüşlük ve bütçe çıkmazı
Libya’da öğretmen maaşlarının artırılması; hükümet kararnamesi, meclis onayı ve merkez bankası üzerinden yürütülen karmaşık bürokratik prosedürler gerektiriyor. Ülkedeki uzun süreli siyasi ve kurumsal bölünmüşlük, bu adımların atılmasını zorlaştırıyor. Ekonomistler, krizin aşılması için bütçelerin birleştirilmesi, kamu harcamalarının rasyonelleştirilmesi ve akreditiflerin denetim altına alınması gerektiğine dikkat çekiyor.
Ülkedeki eğitim altyapısının çöküşü de öğretmenlerin çalışma şartlarını ağırlaştırıyor:
- Fiziki yetersizlikler: Bilgisayar laboratuvarlarının eksikliği, kırık ve kullanılamaz durumdaki sıralar nedeniyle birçok okulda bakım ve onarım masrafları öğretmenler ile velilerin kişisel bütçelerinden karşılanıyor.
- Yasal hakların uygulanmaması: 2018 tarihli 4 sayılı kanun öğretmenlere sağlık sigortası, mesleki risk tazminatı ve sosyal koruma öngörse de bu haklar kâğıt üzerinde kalmaya devam ediyor.
- Bütçenin dengesiz yapısı: UNICEF ve Ulusal Ekonomik Kalkınma Konseyi verilerine göre, 560 bin personelin bulunduğu eğitim sektöründe bütçenin yüzde 91’i doğrudan maaş ödemelerine gidiyor; okulların fiziki şartlarını iyileştirecek yatırımlara ise yalnızca yüzde 7 pay ayrılıyor.
Eğitim bütçesindeki yapısal tıkanıklık ve 2011 sonrasındaki siyasi istikrarsızlığın gölgesinde başlayan süresiz grev, binlerce öğrencinin eğitim dönemine başlayamamasına yol açarak ülkedeki krizi derinleştiriyor.
