Uganda’da eski Genelkurmay Başkan Yardımcısı Korgeneral Peter Elwelu’nun ülkenin doğusundaki Soroti kentinde güvenlik güçlerince gözaltına alınması, ordu komuta kademesinde ve siyaset kulislerinde deprem etkisi yarattı. Haftalardır süren bir takibin ardından yakalandığı duyurulan emekli Korgeneral Elwelu; kendi memleketi olan Teso bölgesinde istikrarsızlık çıkarmak, yıkıcı askeri faaliyetlerde bulunmak ve devlete karşı isyan örgütlemekle suçlanıyor.
Ordu Sözcüsü Albay Chris Magezi, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada Elwelu’yu “ordu içindeki bir isyancı” olarak niteleyerek, operasyon kapsamında 15 ateşli silah, askeri üniformalar ve 2 nakliye aracının ele geçirildiğini duyurdu. Yerel basından Daily Monitor ise Elwelu’ya yakın kaynaklara dayandırdığı haberinde, generalin kovalamaca sonucu yakalanmadığını, ofisinde güvenlik güçlerine bizzat teslim olduğunu öne sürdü. Hükümet iddialara ilişkin somut kanıt sunmazken, emekli generalin nerede tutulduğu ve ne zaman askeri mahkemeye çıkarılacağı gizemini koruyor.
Devlet Başkanının oğlu rütbesini sökmüştü
Gözaltı sürecinin fitili, Uganda Genelkurmay Başkanı ve aynı zamanda Devlet Başkanı Yoweri Museveni’nin oğlu olan Orgeneral Muhoozi Kainerugaba tarafından ateşlendi. Kainerugaba, operasyondan günler önce Elwelu’nun korgeneral olan rütbesini er rütbesine indirdiğini açıklamış, generalin konutunda çok sayıda mühimmat ele geçirildiğini iddia ederek teslim olması için saatler vermişti. Süreçte Elwelu’nun emrinde görev yapmış 20’den fazla eski askerin de gözaltına alındığı bildirildi.
İki üst düzey general arasındaki husumetin eskiye dayandığı belirtiliyor. Daha önce Kara Kuvvetleri Komutanlığı görevini de yürüten Elwelu ile Kainerugaba’nın askeri operasyonlar konusunda defalarca ters düştüğü, krize bizzat 82 yaşındaki Devlet Başkanı Museveni’nin arabulucu olarak müdahale ettiği biliniyor. 2024 yılı sonunda Elwelu’yu orduda görev yapmaya “uygunsuz” ilan eden oğul Kainerugaba, generali Cumhurbaşkanı’nın arkasına saklanmakla itham etmişti.
Museveni sonrası iktidar savaşı ve ordu içi tasfiye
Uganda’da yaşanan bu kriz, ülkenin en kritik siyasi geçiş dönemlerinden birine denk geliyor. Yedinci dönemine başlayan Devlet Başkanı Museveni’nin ardından yerine geçmesi beklenen oğlu Muhoozi Kainerugaba, 2031 başkanlık seçimleri için adaylığını ilan etmiş durumda. Analistler, ordu içindeki güçlü figürlerin tasfiyesini, olası bir iktidar devri öncesinde orduyu tamamen Kainerugaba’ya sadık kılma hamlesi olarak değerlendiriyor.
Geçmişte batıdaki Rwenzururu Kraliyet Sarayı’na düzenlenen ve 100’den fazla kişinin öldüğü kanlı baskını yönetmesi sebebiyle ABD’nin yaptırım listesine aldığı Elwelu’nun ailesi ise suçlamaları kesin bir dille reddediyor. Ailesi ve bölge halkı, generalin Museveni’ye sadık, barışçıl ve dindar bir kişilik olduğunu savunuyor.
Hukukçulardan tepki: Besigye senaryosu tekrarlanmasın
Uganda Barolar Birliği, askeri yetkililere çağrıda bulunarak gözaltının yasal dayanaklarının ve tutulduğu yerin açıklanmasını istedi. Generalin anayasanın öngördüğü 48 saatlik süre içinde mahkemeye çıkarılması gerektiğini vurgulayan hukukçular, peşin suçlu ilan eden kamuoyu açıklamalarına son verilmesini talep etti.
Baro, muhalif lider Kizza Besigye davasında görülen siyasi saikli tutuklama ve hukuk dışı yargılama kalıplarının ordu mensuplarına da uygulanmasının kabul edilemez olduğu uyarısında bulundu.
