ABD ara seçimlerinde Cumhuriyetçilerin Kongre kontrolünü kaybetmesinin ardından Tahran ile Washington hattında gerilim yeniden tırmandı. İran Lideri Mücteba Hamaney yayımladığı sert mesajla Washington ve Tel Aviv’e açık bir uyarıda bulunurken, İran Devrim Muhafızları Ordusu ise Hürmüz Boğazı üzerinde ABD’ye ait bir “MQ-9 Reaper” tipi insansız hava aracını (İHA) vurarak düşürdüğünü duyurdu.
1979 yılındaki ABD Tahran Büyükelçiliği baskınının yıl dönümü vesilesiyle yayımlanan yazılı açıklamada Hamaney, ABD’deki seçim sonuçlarının Washington’ın bölgeye yönelik köklü dış politikasında bir değişiklik yaratmayacağını vurguladı. Hamaney, olası yeni askeri saldırıların savaşın sınırlarını çok daha geniş bir coğrafyaya yayacağı tehdidinde bulundu.
“Savaşın çapı çok daha genişler”
ABD ve İsrail’in askeri saldırı tehditlerini yeniden dillendirdiği bir dönemde açıklamalarda bulunan İran Lideri, Washington’da partilerin yer değiştirmesine bel bağlanmaması gerektiğini ifade ederek şu değerlendirmelerde bulundu:
“Hâkimiyet sisteminin davranışlarında parti ya da grup değişiklikleriyle köklü bir dönüşüm olacağını uman veya taviz vererek ABD’nin İran halkına yönelik düşmanlığından vazgeçeceğini zannedenler vahim bir yanılgı içerisindedir. Eğer İran’a yönelik saldırılar tekrarlanırsa, savaşın çapı çok daha genişleyecektir.”
İran’ın Hürmüz Boğazı ve bölgesel sularda kendi iradesini kabul ettirdiğini belirten Hamaney, ABD üslerine yönelik misillemelerin süper güç algısını kırdığını savundu.
Hürmüz Boğazı’nda 56’ncı MQ-9 iddiası
Siyasi açıklamaların hemen ardından sahada sıcak bir gelişme yaşandı. İran Devrim Muhafızları Ordusu Hava Savunma Kuvvetleri, Hürmüz Boğazı üzerinde keşif uçuşu gerçekleştiren ABD’ye ait gelişmiş bir MQ-9 İHA’sının hava savunma sistemlerince tespit edilerek düşürüldüğünü açıkladı. Açıklamada, düşürülen hava aracının çatışma sürecinde imha edilen 56’ncı MQ-9 olduğu öne sürüldü.
Askeri ve diplomatik kanattan peş peşe sert açıklamalar
İran liderliğinin mesajının ardından askeri ve siyasi temsilcilerden de peş peşe sert açıklamalar geldi:
- Kudüs Gücü Komutanı İsmail Kaani: Mesajın direniş cephesi komutanları tarafından en üst düzeyde alındığını belirterek, güçlerin sınırsız bir karşı koyuş için hazır olduğunu ifade etti.
- Devrim Muhafızları Danışmanı Hamid Rıza Mukaddemfer: Körfez ülkelerinin topraklarını veya hava sahalarını olası bir ABD saldırısına açması durumunda, hedef listesinin yalnızca ABD üsleriyle sınırlı kalmayacağı uyarısında bulundu.
- İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf: Seçim sonuçlarının Amerikan kamuoyunun savaşı reddettiğini gösterdiğini belirterek, Washington yönetiminin halkının iradesini göz ardı etmesi durumunda bir “kabusla” yüzleşeceğini söyledi.
- Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi: Washington’ın tehdit dilinin sonuç vermeyeceğini, saldırgan politikaların sürdürülmesi halinde ABD’nin daha önce tanık olmadığı büyüklükte sonuçlarla karşılaşacağını dile getirdi.
Diplomatik temaslar ve ateşkes çıkmazı
Bölgede tansiyon tırmanırken Pekin yönetimi taraflara itidal çağrısında bulundu. Çin Dışişleri Bakanlığı, Orta Doğu’da düşmanlıkların yeniden alevlenmesini önlemek adına İran, Suudi Arabistan ve bölge aktörleriyle temasları derinleştirmeye hazır olduğunu bildirdi.
Bölgesel arabulucular ve ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi nezdinde yürüttüğü diplomatik nabız yoklamalarına rağmen süreç tıkalı kalmaya devam ediyor. Tahran yönetimi masaya dönebilmek için; Lübnan dahil tüm cephelerde koşulsuz ateşkes sağlanmasını, dondurulan yurt dışı varlıklarının serbest bırakılmasını, petrol yaptırımlarının kaldırılmasını ve ABD donanmasının bölgedeki deniz ablukasını sonlandırmasını şart koşuyor.
