İsrail’de yapılan erken genel seçimlerin ardından parlamentoda hiçbir bloğun tek başına çoğunluğu elde edememesi, hükümet kurma sürecini derin bir siyasi krizin eşiğine getirdi. Cumhurbaşkanı Isaac Herzog’un partilerle resmi istişare turlarına başladığı kritik süreçte, Birleşik Arap Listesi (Ra’am) hükümeti kurma görevinin muhalefet lideri Gadi Eisenkot’a verilmesi yönünde tavsiye kararı aldığını duyurdu.
İsrail Evimiz (Yisrael Beiteinu) partisinin ardından Birleşik Arap Listesi’nin de desteğini arkasına alan Eisenkot, hükümeti kurma yetkisini almak için gerekli tavsiye çoğunluğunu ele geçirme noktasında Başbakan Binyamin Netanyahu’nun önüne geçti. Maariv ve Israel Hayom gazeteleri ile İsrail Ordu Radyosu, Cumhurbaşkanı Herzog’un hükümeti kurma yetkisini ilk olarak Eisenkot’a vermesinin kuvvetle muhtemel olduğunu aktardı.
Haredi partilerden Netanyahu’ya 20 yıl sonra ilk darbe
Geleneksel olarak son 30 yıldır sağ blok ile hareket eden Ultra-Ortodoks (Haredi) kanatta ise tarihi bir kırılma yaşanıyor. İsrail Kanal 12 televizyonu, Haredi partilerinden Birleşik Tevrat Yahudiliği’nin (Yahadut HaTora) 20 yıl aradan sonra ilk kez Netanyahu’nun ismini Cumhurbaşkanlığı’na önermeme kararı aldığını bildirdi. Agudat Yisrael kanadının da hiçbir adayı tavsiye etmeyeceği belirtilirken, bu tutum Netanyahu cephesinde ciddi bir oy erimesine işaret ediyor.
İstişarelerin ilk gününde parti liderlerine çağrıda bulunan Cumhurbaşkanı Herzog, ülkenin yeni bir erken seçimi kaldıramayacağını vurgulayarak tüm kesimlere uzlaşma ve karşılıklı taviz verme çağrısı yaptı. Herzog ayrıca, seçim kampanyası döneminde özellikle Arap listelerine yönelik sarf edilen ve ayrımcılık içeren “ırkçı söylemleri” de açık bir dille kınadı.
Knesset’teki kritik sandalye dağılımı ve koalisyon matematiği
120 sandalyeli İsrail Meclisi’nde (Knesset) hükümet kurabilmek için asgari 61 milletvekilinin desteği gerekiyor. Sandıktan çıkan parçalı tablo, blokların tek başına hükümet kurmasını imkânsız hale getirdi:
- Netanyahu Bloku: 53 sandalye
- Yahudi Muhalefet Bloku: 48 sandalye
- Arap Partileri: Toplam 19 sandalye (Ortak Liste 11, Birleşik Arap Listesi 8)
Matematiksel olarak Yahudi muhalefeti ile Arap partilerinin bir araya gelmesi 67 sandalyeli güçlü bir hükümet çoğunluğu sunsa da muhalefet kanadındaki sağ ve milliyetçi aktörlerin Arap milletvekilleriyle resmi bir koalisyon ortaklığına kesin bir dille karşı çıkması süreci tıkıyor.
Hükümeti kurma takvimi nasıl işleyecek?
Cumhurbaşkanı Herzog’un görevlendirmeyi Eisenkot’a yapması durumunda, eski Genelkurmay Başkanı’nın hükümeti kurmak için 28 günlük yasal süresi olacak. Gerek görülmesi halinde bu süreye 14 günlük ek uzatma dahil edilebilecek.
Eisenkot’un bu zaman diliminde koalisyonu oluşturamaması halinde görev Netanyahu’ya geçecek. 2019-2022 yılları arasında art arda beş kez sandığa gitmek zorunda kalan İsrail’de, siyasi kamplaşma ve veto restleşmeleri aşılamazsa ülkenin yeniden erken seçim sarmalına girmesinden endişe ediliyor.
