İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, 27 Ekim seçimlerinin ardından oluşan siyasi tıkanıklığı aşmak ve yeni hükümeti kuracak ismi belirlemek üzere mecliste temsil edilen siyasi partilerle iki günlük resmi istişare sürecini başlattı. 7 Ekim 2023’teki gelişmeler ve ardından Gazze’de yaşanan yıkıcı sürecin gölgesinde sandığa giden ülkede, ne görevdeki Başbakan Binyamin Netanyahu ne de muhalefetin çatı adayı olan eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot tek başına hükümet kurabilecek çoğunluğa ulaşabildi.
Cumhurbaşkanlığı Ofisi tarafından açıklanan takvime göre Herzog, geleneksel teamüllerin dışına çıkarak görüşmelere önce küçük siyasi partilerden başladı. Herzog’un, Netanyahu liderliğindeki Likud ve Eisenkot liderliğindeki Yaşar partisiyle istişare turlarını perşembe akşamı tamamlaması planlanıyor.
120 sandalyeli Knesset’te düğüm: Arap partileri kilit rolde
Seçim Kurulu tarafından onaylanan resmi neticelere göre 120 sandalyeli Knesset’te hükümet kurmak için aranan 61 barajına hiçbir blok ulaşamadı:
- Netanyahu Bloku: 53 sandalye
- Eisenkot Bloku: 48 sandalye
- Arap Partileri: Toplam 19 sandalye (Ortak Liste 11, Birleşik Arap Listesi 8)
Matematiksel olarak Eisenkot’un 61 eşiğini aşabilmesi, seçimlerde tarihi bir başarı elde ederek toplam 19 sandalye kazanan Arap listelerinin desteğine bağlı bulunuyor. Ancak Yahudi muhalefet kanadındaki sağ aktörlerin Arap partileriyle ortaklığa mesafeli durması koalisyon denklemini kilitliyor.
Ortak Liste lideri Yusuf Cabarin ise muhalefete çağrıda bulunarak, Netanyahu’yu iktidardan uzaklaştırmak ve Gazze’deki savaş ile Batı Şeria’daki yerleşimci şiddetini durdurmak adına siyasi gerçeklerle yüzleşilmesi ve ortak hareket edilmesi gerektiğini savundu. Öte yandan Tel Aviv’de ve Eisenkot’un evi önünde toplanan binlerce gösterici, Netanyahu’nun yeniden başbakan olmasını engellemek için Arap partileriyle uzlaşılması talebiyle protestolar düzenledi.
28 günlük yasal süre ve erken seçim riski
Cumhurbaşkanı Herzog, ülkenin yeni bir erken seçim sarmalına girmesini önlemek için siyasi partileri uzlaşmaya ve esnek çözümler üretmeye çağırdı. İsrail yasalarına göre hükümeti kurmakla görevlendirilen adayın 28 günlük yasal süresi bulunuyor; gerek duyulması halinde cumhurbaşkanı bu süreye 14 günlük ek uzatma tanıyabiliyor.
İlk adayın başarısız olması durumunda yetki diğer adaya devrediliyor. Her iki liderin de hükümeti kuramaması halinde meclis çoğunluğu 21 gün içinde ortak bir isim üzerinde anlaşamazsa İsrail doğrudan yeniden erken seçime gidecek.
Netanyahu ve Eisenkot cephelerinde son durum
Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin hakkında savaş suçu ithamlarında bulunduğu ve iç kamuoyunda 7 Ekim güvenlik zafiyeti ile yolsuzluk davaları nedeniyle ağır baskı gören Netanyahu, kendi başbakanlığında geniş tabanlı bir “birlik hükümeti” kurulmasını önerdi. Ancak Eisenkot liderliğindeki muhalefet cephesi, Netanyahu’nun siyasi ömrünü uzatmayı amaçlayan bu formülü kesin bir dille reddetti.
Seçim sürecinde İran’a yönelik askeri harekatların yeniden başlayabileceği mesajını veren Netanyahu’ya karşılık Eisenkot; güvenlik ve ordu bürokrasisini, halk desteğini yitirmiş geçici bir yönetimin siyasi amaçlarına alet olmamaları konusunda uyardı. İstişarelerin tamamlanmasının ardından Cumhurbaşkanı Herzog’un hükümeti kurma görevini kime tevdi edeceği, İsrail’in yeni bir yönetimle mi yola devam edeceğini yoksa altıncı kez erken seçime mi sürükleneceğini belirleyecek.
