İsrail’de genel seçim sonuçlarının resmiyet kazanmasının ardından hükümet kurma sürecinde kriz derinleşiyor. Gadi Eisenkot liderliğindeki Değişim Bloku, ultra-Ortodoks Yahudileri (Harediler) temsil eden Birleşik Tevrat Yahudiliği (Yahadut HaTora) ittifakını yanına çekmek için zorunlu askerlik yasası üzerinden temaslarını sıkılaştırırken, Başbakan Binyamin Netanyahu cephesinde panik havası hakim. Netanyahu, on yıllardır süren sağ ittifakı bir arada tutabilmek adına Haredi temsilcileriyle peş peşe acil görüşmeler gerçekleştiriyor.
Uzmanlar, zorunlu askerlik muafiyetinin kaldırılması tartışmalarının Likud Partisi ile Haredi ortakları arasındaki bağı ciddi biçimde zedelediğini belirtiyor. Ancak Haredilerin Değişim Bloku’na fiilen katılma ihtimalinin şimdilik zayıf bir manevra olduğunu savunan analistler, bu hamlenin Netanyahu’dan daha fazla siyasi taviz koparmayı amaçlayan bir taktik olabileceğine dikkat çekiyor.
Seçim sonuçları onaylandı, şaibe iddiaları reddedildi
Merkezi Seçim Komisyonu, 9 bin 69 sandık tutanağı ile yapılan tüm itirazları inceleyerek seçim sonuçlarını resmen onayladı. Süreçte seçim güvenliğini zedeleyecek ya da sonuçları etkileyecek hiçbir usulsüzlüğe rastlanmadığı açıklandı. Komisyon Başkanı Yargıç Noam Solberg sonuçları Devlet Başkanı Isaac Herzog’a teslim ederken, seçim meşruiyetini hedef alan söylemlerin demokrasi için açık bir tehlike oluşturduğu uyarısında bulundu.
Yetki yarışında kritik viraj: Tavsiye dengeleri değişti
Devlet Başkanı Isaac Herzog, hükümeti kurma görevini vereceği ismi belirlemek amacıyla meclise giren partilerle istişare trafiğini başlattı. Mevcut tabloda Değişim Bloku lideri Eisenkot 48, Netanyahu ise 46 milletvekilinin desteğini almış durumda.
Netanyahu’nun Likud, Dini Siyonizm, Otzma Yehudit ve Şas partilerinin desteğine dayanması beklenirken, 7 sandalyeli Birleşik Tevrat Yahudiliği henüz resmi tutumunu açıklamadı. Diğer taraftan, Birleşik Arap Listesi’nin (Ra’am) hükümeti kurması için Eisenkot’u tavsiye edeceğini duyurması dengeleri tamamen değiştirdi. Arap partilerinin toplam 19 sandalyelik potansiyel desteği Değişim Bloku’na eklendiğinde, Eisenkot’un arkasındaki güç 67 milletvekiline ulaşarak hükümet kurma görevini ilk alacak isim olma ihtimalini güçlendiriyor.
Koalisyon pazarlıklarında aşılması güç engeller
İlk görevi alacak lider 28 günlük yasal süreye sahip olacak ve gerekirse bu süre 14 gün uzatılabilecek. Ancak sahadaki aritmetik, istikrarlı bir koalisyon kurmanın son derece zor olduğunu gösteriyor:
- Arap partilerinin rolü: Netanyahu, Ben-Gvir ve Smotrich ortaklığını devirme hedefiyle hareket eden Arap partileri; şiddetle mücadele, bütçe adaleti ve barış sürecinin tanınması gibi şartlar öne sürüyor. Ancak Değişim Bloku içindeki sağ kanat unsurların Arap partileriyle doğrudan bir koalisyon ortaklığına mesafeli yaklaşması krizi büyütüyor.
- Seçim meşruiyeti üzerinden baskı: Hükümet kurma şansı zayıflayan Netanyahu cephesinin, devir teslim sürecini baltalamak ve ülkeyi yeniden erken seçime sürüklemek amacıyla sonuçları gayrimeşru ilan etme stratejisi güttüğü belirtiliyor. Aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir’in seçimlerin iptali ve yargılamalar yapılması yönündeki sert çıkışları, siyasi gerilimin önümüzdeki günlerde daha da tırmanacağını işaret ediyor.
