ABD ara seçimlerinde Demokrat Parti’nin Kongre’nin her iki kanadında da çoğunluğu kazanması, yeni Suriye yönetiminin Washington ile kurduğu diplomatik köprülerin geleceğine dair tartışmaları başlattı. Suriye’nin “teröre destek veren ülkeler” listesinden çıkarılması ve Sezar yaptırımlarının kaldırılması gibi adımlarla hız kazanan normalleşme sürecinin, Kongre’deki güç değişiminden nasıl etkileneceği uzmanlar tarafından değerlendiriliyor.
Gözlemciler, iki ülke arasındaki ilişkilerin kişisel veya dönemsel anlaşmalar yerine kurumsal temellere ve karşılıklı çıkarlara oturtulması halinde, ABD dış politikasında köklü bir sapma yaşanma olasılığının düşük olduğunu vurguluyor.
Şam diplomasisinin kurumsallaşma sınavı
Kongre seçimlerinin sonuçlarını değerlendiren Suriye Amerikan Lobisi üyesi Dr. Samer Safadi, Demokratların Senato ve Temsilciler Meclisi’ndeki zaferine rağmen dış politika ve yürütme kararlarında Başkan Donald Trump’ın geniş yetkilere sahip olduğunu hatırlattı. Şam’a yönelik yaptırımların kaldırılması sürecinin ne yasal ne de idari açıdan geri çevrilmesinin mümkün olmadığını belirten Safadi, Suriye diplomasisinin yalnızca görevdeki yönetimle değil, Kongre’yi kontrol eden Demokratlarla da güçlü ilişkiler geliştirmesi gerektiğinin altını çizdi.
Suriye Forumu Yönetim Kurulu Üyesi Yaser Tabbara ise asıl sınavın ilişkileri kurumsal bir zemine oturtmak olduğunu ifade etti. Tabbara, “Şam için temel meydan okuma; Washington ile olan bağı şahsi mutabakatlardan çıkarıp, iki ülkenin ortak çıkarlarına dayanan sürdürülebilir bir devlet politikasına dönüştürmektir. Kurumsallaşan bir ilişkiyi hiçbir ABD yönetimi görmezden gelemez” değerlendirmesinde bulundu.
Trump’ın geniş yetkileri ve Kongre denetimi
Uzmanlar, Kongre dengelerinin değişmesiyle Suriye politikasının tamamen tersine döneceği varsayımının doğru olmadığını kaydediyor. Dış politikayı yönetme salahiyeti büyük oranda Beyaz Saray’da bulunurken, Demokratların kontrolündeki Kongre’nin daha çok denetim, soruşturma ve yetkilileri ifadeye çağırma mekanizmalarını devreye sokması bekleniyor. Bu durumun, ABD’nin Suriye ve Irak Özel Temsilcisi Tom Barrack gibi kilit aktörler üzerindeki parlamento baskısını artırabileceği belirtiliyor.
İki partinin Suriye konusunda ortak paydası
Demokratların Şam yönetimine doğrudan hasmane bir tutum takınmasının beklenmediğini dile getiren Tabbara, her iki partinin de bölgedeki temel çıkarlar konusunda örtüştüğünü söyledi. Nitekim Demokrat Partili Senatör Jeanne Shaheen’in, eylül ayında Birleşmiş Milletler Genel Kurulu vesilesiyle Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara ile New York’ta gerçekleştirdiği görüşme bu tablonun somut bir örneği olarak gösteriliyor.
Shaheen görüşmede, yaptırımların kaldırılmasını ve Suriye’nin küresel ekonomiye yeniden entegre edilmesini memnuniyetle karşıladıklarını belirtirken; siyasi kapsayıcılık, bileşenlerin korunması ve kalıcı ateşkes süreçlerinin önemine değinmişti.
Washington’ın değişmeyen temel çıkarları
Demokratların insan hakları, şeffaf yönetişim ve İsrail ile olan ilişkiler bağlamında farklı öncelikler öne sürebileceği belirtilse de ABD’nin temel stratejik hedeflerinin aynı kalacağı öngörülüyor. Bağımsız bir Suriye devletinin varlığı, kaos ve aşırılık yanlısı grupların engellenmesi ile Rusya ve İran’ın bölgedeki nüfuzunun sınırlandırılması, Washington’daki her iki kanadın da vazgeçemeyeceği ortak paydalar arasında yer alıyor.
Kongre’deki çoğunluk değişimi, Trump yönetiminin yasama ajandasını ve bölgesel adımlarını daha sıkı bir filtreye tabi tutacak olsa da Suriye ile başlatılan yeni sayfanın ortak çıkarlar ekseninde korunmaya devam edeceği tahmin ediliyor.
