ABD ara seçimlerinde Demokrat Parti’nin Kongre’nin her iki kanadında da üstünlüğü ele geçirmesi, küresel piyasalardan uluslararası diplomasiye kadar geniş bir alanda yankı uyandırdı. Washington’daki bu güç değişimi; stratejik müttefiklerden ticaret ortaklarına kadar tüm aktörlerin gündeminde yer alan savaşlar, enerji arzı, gümrük tarifeleri ve teknoloji yatırımları üzerindeki dengeleri yeniden şekillendiriyor.
İran savaşı ve Orta Doğu’daki dengeler
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Cumhuriyetçilerin uğradığı seçim mağlubiyetinin temel nedeni olarak doğrudan İran ile yürütülen savaşı işaret etti. 2028 başkanlık yarışında aday olması beklenen Vance, kamuoyunda Donald Trump yönetiminin performansına yönelik bir referandum olarak görülen seçim sonuçlarının ardından yaptığı açıklamada, “Kaybetmemizin asıl sebebi savaştır” değerlendirmesinde bulundu.
Sekiz aydır süren çatışmaların ardından sandığa giden seçmenlerin, özellikle akaryakıt fiyatlarındaki sert artışların faturasını savaşa kestiği görülüyor. Kongre’nin kontrolünü kaybeden Trump yönetiminin savaş politikasında nasıl bir revizyona gideceği henüz netleşmiş değil. Ancak parlamentodaki bu el değişimi, İsrail’in bölgedeki askeri operasyonları ve ABD’den aldığı silah destekleri üzerindeki denetim mekanizmalarının sıkılaştırılacağı beklentisini doğurdu. Bu tablo, İsrail iç siyasetinde Başbakan Binyamin Netanyahu karşıtı muhalefetin elini güçlendiren bir koz olarak değerlendiriliyor.
Enerji piyasaları ve petrol fiyatları
Hürmüz Boğazı’ndan geçen ham petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) akışının savaş nedeniyle darbe alması, dünya genelindeki pompa fiyatlarını tırmandırmıştı. Seçim sonuçlarının ardından enerji piyasalarında, Washington ile Tahran arasında barış müzakerelerinin yeniden ivme kazanabileceği beklentisi ağırlık kazandı.
Piyasalardaki gelişmeleri değerlendiren Saxo Bank analisti Ole Hansen, yatırımcıların Trump’ın Orta Doğu’daki askeri operasyonları sonlandırmak isteyeceğine dair fiyatlamalara yöneldiğini belirtti. Ham petrol fiyatları bu beklentiyle üst üste üçüncü işlem gününde de gerilemesini sürdürdü.
Küresel ticaret ve gümrük tarifelerinde yeni denklem
Gümrük tarifeleri ve dış ticaret mevzuatını belirleme yetkisi anayasal olarak Kongre’ye ait olsa da Trump yönetimi milli güvenlik gerekçelerini öne sürerek tek taraflı kararlar alıyordu. Demokratların çoğunluğu sağlaması, keyfi tarife uygulamalarını sınırlandırma çabalarını beraberinde getirecek.
Eski Hindistan Federal Ticaret Bakanı Anup Wadhawan, seçim hezimetinin ardından Trump’ın keyfi ek vergi koyma kabiliyetinin zayıfladığını vurguladı. Benzer şekilde, Asya ülkeleri ve Çin’in de süregelen ticaret müzakerelerinde bu tabloyu bir pazarlık avantajına dönüştürebileceği ifade ediliyor.
Yapay zekâ ve teknoloji sektöründe regülasyon endişesi
Sandık çıkış anketleri, kamuoyunun devasa yapay zekâ veri merkezlerinin kontrolsüz yayılımından ciddi endişe duyduğunu ortaya koydu. Longbow Asset Management CEO’su Jake Dollarhide, Demokrat kontrolündeki bir Kongre’nin teknoloji sektörüne yönelik yasal denetimleri artırabileceğini ve yapay zekânın baş döndürücü büyüme hızını yavaşlatacak adımlar atabileceğini kaydetti.
Bu endişeler finans piyasalarında anında karşılık buldu:
- Samsung Electronics, SK Hynix ve Kioxia gibi Asyalı yarı iletken üreticilerinin hisselerinde sert düşüşler yaşandı.
- ABD piyasalarında Applied Digital, TeraWulf, Core Scientific ve Iren gibi veri merkezi operatörlerinin hisseleri açılış öncesi işlemlerde değer kaybetti.
Ukrayna yardımları ve Rusya ile ilişkiler
Kongre’deki yönetim değişikliği, Trump’ın dondurduğu Ukrayna askeri yardımlarını yeniden gündeme getirme potansiyeli taşıyor. Demokratların iki partili bir uzlaşıyla üçte iki çoğunluğa ulaşması halinde, başkanlık vetosunu aşarak Kiev’e yeni savunma paketleri hazırlaması mümkün görünüyor.
Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi Başkanlığı için adı geçen Demokrat Temsilci Gregory Meeks, Trump’ın Rus dizelini küresel piyasalara geri kazandırma girişimini durduracak yasa tasarısını şimdiden hazırladı. Ancak olası Kongre desteğine rağmen, Ukrayna’nın kış aylarında enerji altyapısını korumak için ihtiyaç duyduğu Patriot füze sistemlerine hızla ulaşmasının operasyonel açıdan zor olduğu belirtiliyor.
