Suriye Genel İskan Kurumu, Şam Kırsalı vilayetine bağlı Kudsaya banliyösünde başlatılan dev gayrimenkul projeleri üzerine patlak veren protestoların ardından kamulaştırılan arazilerin sahiplerine tazminat ödeneceğini duyurdu. Hafta sonu proje sahasında toplanan onlarca mülk sahibi, devrik rejim döneminde el konulan arazilerin hukuki statüsü çözülmeden inşaat faaliyetlerine başlanmasına tepki göstermişti.
Göstericiler, bölgede yürütülen “Ebyat Hills” ve “Şam View” projelerinin durdurulmasını isteyerek kamulaştırma kararlarının iptal edilmesini ve mülkiyet haklarının iade edilmesini talep etti.
Suudi sermayeli dev projeler sahada yükseliyor
Tartışmaların odağındaki ilk girişim olan “Ebyat Hills” projesi, Suudi Arabistan merkezli gayrimenkul geliştirme şirketi Ebyat ile Genel İskan Kurumu ortaklığında geçtiğimiz haziran ayında başlatıldı. 380 bin metrekarelik alana yayılan proje, dört yıllık takvimde 2 binden fazla konut inşa etmeyi planlıyor.
Bir diğer Suudi yatırımcı grup Tharaa ortaklığıyla 25 Ağustos’ta duyurulan “Şam View” projesi ise Şam’ın batısında 1,78 milyon metrekarelik dev bir sahayı kapsıyor. Proje kapsamında 22 bini aşkın nüfusun barınması hedeflenirken; 7 bin 500 konut ile 2 binden fazla ticari alan ve otel biriminin yapımı öngörülüyor.
Çözüm formülü: Yüzde 10 kat alanı hakkı
Suriye devlet televizyonuna açıklamalarda bulunan Genel İskan Kurumu Genel Müdürü Temmam ed-Dibl, geçmişte ayni tazminatını alamamış vatandaşlar için başvuru sürecinin yeniden açılacağını bildirdi.
Ed-Dibl, 1983 tarihli ve 20 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun nakdi ödemeleri kamulaştırma kararnamesi tarihindeki gayrimenkul değerine sabitlediğini, aradan geçen on yıllar içinde kentsel genişleme ve metrekare fiyatlarındaki fahiş artış sebebiyle büyük bir değer uçurumu oluştuğunu vurguladı. Bu farkı kapatmak adına kuruma özel bir “ayni tazminat” mekanizması uygulandığını belirten Ed-Dibl, şu bilgileri paylaştı:
- Hak sahiplerine kamulaştırılan arazi büyüklüğünün yüzde 10’una tekabül eden kat alanı (imar hakkı) veriliyor.
- Verilecek ayni hakkın üst sınırı en fazla 6 dönüm (6 bin metrekare) olarak uygulanıyor.
- 1997-2008 yılları arasında kabul edilen 3 bin 905 başvurudan 730’u sonuçlandırılarak Kudsaya’daki “Ada 12” bölgesindeki binalarda hak sahiplerine teslim edildi.
- Kalan dosyaların tamamlanması ve yeni başvuruların alınması için resmi süreç tekrar başlatılacak.
Yatırımcı şirketten yasal güvence vurgusu
Tepkilerin ardından yazılı bir açıklama yayımlayan Suudi yatırımcı Ebyat, sahadaki tüm operasyonların yasal çerçevede ve resmi sözleşmelere uygun biçimde sürdüğünü ifade etti. Şirket, arazilerin geçmiş mülkiyet uyuşmazlıklarında taraf olmadıklarını ve yargı makamlarının yetki alanına saygı duyduklarını belirterek, “Ebyat Hills” takvimine sadık kalacaklarını duyurdu.
Suriye genelinde kamulaştırma tepkisi büyüyor
Kamulaştırma kaynaklı mülkiyet uyuşmazlıkları yalnızca Kudsaya ile sınırlı kalmıyor. Son aylarda Şam kırsalındaki Muazzamiye ve Et-Tell bölgelerinin yanı sıra Halep’in Layramun meydanında da mağdur mülk sahipleri sokağa çıkarak geçmiş rejim dönemindeki haksız el koymaların kaldırılmasını istedi.
Toprak krizinin gölgesinde Suriye, devasa bir konut açığıyla mücadele ediyor. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı verileri, 2025 yılı itibarıyla ülkede 1,9 milyon birimlik konut açığı bulunduğunu, yatırımların hızlanmaması durumunda bu tablonun 2030 yılına kadar 2,5 milyon konuta ulaşabileceğini ortaya koyuyor.
