Yıllarca yalnızca kurak ve uçsuz bucaksız çöl arazilerinden ibaret görülen Suriye Badiyesi (Suriye Çölü), barındırdığı stratejik, ekonomik ve tarihi potansiyelle ülkenin yeniden inşasında kritik bir rol üstleniyor. Ülke coğrafyasının yarısından fazlasını oluşturan bu devasa alan; zengin yer altı kaynakları, transit ticaret yolları ve binlerce yıllık kültürel mirasıyla dikkat çekiyor.
Ülke yüzölçümünün yarısından fazlasını kaplıyor
Suriye Çölü Yönetimi ve Koruma Genel Heyeti verilerine göre, Badiye bölgesi yaklaşık 10,2 milyon hektarlık bir alanı kapsıyor. Bu oran, Suriye’nin toplam yüzölçümünün yaklaşık yüzde 55’ine denk geliyor. Bölgede yaklaşık 1,5 milyon kişi yaşarken, nüfusun yaklaşık 500 binini mevsimlik göçebe bedeviler oluşturuyor. Nüfus yoğunluğunun en yüksek olduğu yerleşimlerin başında ise Palmira (Tedmur) ve El-Suhne kentleri geliyor.
Humus, Deyrizor, Halep, Hama, Rakka ve Şam kırsalına kadar uzanan bu devasa coğrafya; Irak ve Ürdün sınır hattı boyunca yaklaşık 400 kilometrelik stratejik bir koridor oluşturuyor.
Enerji yatakları ve dünyanın en kaliteli fosfat rezervleri
Badiye, Suriye ekonomisinin can damarı sayılan yer altı kaynaklarının merkezinde yer alıyor. Palmira çevresindeki Cihar, El-Mehr, Cezel ve ülkenin en büyük gaz sahalarından biri olan Şaer sahası bölgenin enerji potansiyelini sırtlıyor.
Bunun yanı sıra Suriye, dünya genelinde 1,8 milyar tonu aşan rezerviyle en büyük fosfat üreticileri arasında 5. sırada bulunuyor. Palmira’nın güneybatısındaki Hneifis ve Şarkiye madenlerinde çıkarılan yüksek saflıktaki fosfat, hem tarımsal gübre sanayisinde hem de kimya sektöründe küresel talep görüyor.
Bölgedeki diğer ekonomik ve tarımsal kaynaklar
Hayvancılık ve meralar: Bölgede 693 bin hektarlık alanı kapsayan 59 koruma altındaki mera alanı yer alıyor. Badiye, ülke genelindeki 14 milyondan fazla koyun ve 2 milyon keçinin önemli bir kısmına ev sahipliği yapıyor.
Güneş enerjili su kuyuları: Hayvancılığı desteklemek amacıyla açılan artezyen kuyularının bir kısmı güneş enerjisiyle modernize edilerek yeniden faaliyete geçirildi.
Tuz üretimi: Yer altı kaynaklarının yanı sıra göl ve havzalardan elde edilen tuz üretimi, yerel halk için önemli bir geçim kaynağı sağlıyor.
Transit ticaretin ve petrol taşımacılığının kavşak noktası
Badiye bölgesi, Irak ve Ürdün sınırından Suriye limanlarına uzanan lojistik hatların merkezinde bulunuyor. Özellikle Irak-Suriye sınırındaki El-Tenf ve El-Yarubiye sınır kapılarından her gün yaklaşık bin petrol tankerinin Suriye’nin Banyas Limanı’na geçiş yaptığı belirtiliyor. Bölge, Kerkük-Banyas boru hattının güzergahı olması sebebiyle bölgesel enerji ticaretinde kritik bir koridor niteliği taşıyor.
Taş Devri’nden Palmira Krallığı’na uzanan tarih
Arkeolojik araştırmalar, bölgedeki El-Kovm köyünde bulunan çakmak taşı aletlerin ışığında, insan yerleşiminin yaklaşık 100 bin yıl öncesine kadar uzandığını gösteriyor. Bölgenin en bilinen tarihi mirası ise Kraliçe Zenobya döneminde altın çağını yaşayan ve Roma İmparatorluğu’na meydan okuyan antik Palmira Krallığı.
Sütunlu cadde, Zafer Kemeri, antik tiyatro ve Bel Tapınağı gibi anıtların yanı sıra; Emevi Halifesi Hişam bin Abdülmelik tarafından inşa ettirilen Doğu ve Batı Kasrü’l-Hayr sarayları ile Roma dönemine ait kalıntıların bulunduğu Havarin köyü, bölgeyi açık hava müzesine dönüştürüyor.
Güvenlik risklerinden istikrara geçiş
Yıllar süren çatışma ortamında geniş ve engebeli coğrafyası nedeniyle silahlı unsurların gizlenme alanı olarak kullanılan Badiye bölgesi, son dönemde Şam ile Bağdat arasındaki sınır güvenliği mutabakatlarının ardından yeniden güvenli bir transit koridor haline gelmeye başladı. Bölgenin güvenliğe kavuşmasıyla birlikte hem antik Palmira kenti yerli ve yabancı ziyaretçileri ağırlamaya başladı hem de sınır ötesi ticaret hacmi yeniden yükselişe geçti.
