İsrail, 27 Ekim’de sandık başına gitmeye hazırlanırken, yaklaşan parlamento seçimleri olağan bir hükümet değişikliği yarışının ötesine geçerek devlet kurumlarının yapısını ve rejim tartışmalarını gündeme taşıdı. İngiliz *The Guardian* gazetesinin kıdemli yazarı Jonathan Freedland, İsrail’e gerçekleştirdiği son ziyaretin ardından kaleme aldığı analizde, sokaktaki seçmenlerin bu yarışı “ülke tarihinin en kritik seçimi” olarak gördüğünü ve Başbakan Binyamin Netanyahu liderliğindeki aşırı sağcı koalisyonun iktidarda kalması halinde bunun “İsrail’in son demokratik seçimi” olmasından endişe ettiğini aktardı.
Freedland, İsrail’in 1948’deki kuruluşundan bu yana iş başına gelen en sağcı hükümetin son dört yıl boyunca liberal demokrasinin tüm denetleme ve dengeleme mekanizmalarına planlı bir saldırı yürüttüğünü ve yürütme erki üzerindeki tüm kısıtlamaları kaldırarak seçilmiş bir diktatörlük kurma arayışında olduğunu belirtti.
Muhaliflere baskı, komplo teorileri ve yargı tehdidi
İsrail iç siyasetindeki aşınmanın vardığı boyutu somut örneklerle ele alan yazar, demokratik standartların hızla gerilediğine dikkat çekti:
- Vatandaşlıktan çıkarma çağrıları: İsrail ordusunun Gazze’deki askeri operasyonlarını ve sivil zayiat hesaplamalarını eleştiren “NAZA” belgeseline imza atan iki İsrailli yönetmenin vatandaşlıktan çıkarılması yönündeki kampanyaya Netanyahu’nun bizzat destek vermesi ve yönetmenlerin ailelerinin aşırı sağcı gruplarca kuşatılması.
- 7 Ekim karalama kampanyaları: Başbakanın eşi Sara Netanyahu’nun, sol eğilimli Demokratlar Partisi lideri ve eski general Yair Golan’ı hiçbir delil olmaksızın 7 Ekim saldırılarını önceden bilmekle itham etmesi. O gün bizzat çatışma bölgesine giderek sivilleri kurtaran Golan’a yönelik bu ithamların, Netanyahu’nun kendi güvenlik zaafiyetlerini örtbas etmek için devreye soktuğu “zehir makinesi”nin bir parçası olduğu kaydediliyor.
- Yüksek Mahkeme’nin tasfiyesi: Yazısız anayasaya sahip İsrail’de hükümetin yetkilerini sınırlandıran tek kurumun bağımsız yargı olduğu, Netanyahu’nun hakkındaki yolsuzluk davalarını düşürmek amacıyla 2023’te başlattığı tartışmalı yargı reformunu bu zaferin ardından tamamlayacağı ve ülkeyi Rusya benzeri bir otokrasiye dönüştüreceği uyarısı yapılıyor.
Batı Şeria’da 250 yeni yerleşim ve parçalanan Filistin coğrafyası
İsrailli barış aktivisti Yehuda Shaul ile birlikte işgal altındaki Batı Şeria’yı gezen Freedland, aşırı sağcı Maliye Bakanı Bezalel Smotrich’in fiili idaresindeki bölgede demografik yapının hızla değiştirildiğini gözlemledi.
Yerleşimci şiddeti ve tacizleri nedeniyle tamamen boşaltılmış Bedevi köylerine, Ariel Şaron’un 2005’te tahliye ettiği ancak yeniden inşa edilen yerleşim birimlerine dikkat çeken analizde şu verilere yer verildi:
- Yerleşimci istilası: 2023’ten bu yana Batı Şeria genelinde yaklaşık 250 yeni yasa dışı yerleşim ve ileri karakol kuruldu.
- Coğrafi kopuş: Yeni kurulan yerleşimler, Filistin kentlerini birbirinden kopuk izole adacıklara dönüştürerek yaşayabilir bağımsız bir Filistin devletinin kurulabilmesi için gereken toprak bütünlüğünü fiilen yok ediyor.
Freedland, 27 Ekim seçimlerinin yalnızca İsrail içindeki siyasi rejimin kaderini değil, aynı zamanda Batı Şeria’daki geri döndürülemez ilhak sürecinin durdurulup durdurulamayacağını da belirleyeceğini vurguladı.
