Ürdün kentlerindeki beton duvarlar, binaları ve caddeleri ayıran sıradan yapılar olmaktan çıkarak ülkenin tarihini, kültürel mirasını ve toplumsal hafızasını sokaklara taşıyan devasa tuvallere dönüştü. Başkent Amman’ın tarihi sokaklarından sanayi kenti Zerka’ya kadar uzanan bu hareket; Ürdün ordusunun tarihi direnişinden milli futbol takımının başarılarına, Emevi çöllerindeki tarihi saraylardan geleneksel halk motiflerine kadar pek çok değeri renklerle sokağa taşıyor.
Geleneksel sanat galerilerinin sınırlarını aşan duvar sanatı, sanatı doğrudan halkın gündelik yaşamına dahil ediyor. Amman’ın en eski kültür merkezlerinden olan Vasıt el-Beled ve Cebel el-Luveybide mahallelerinde başlayan akım, tekdüze taş mimariyi kırarak sokaktan geçen herkese bilet ya da davetiye gerektirmeyen görsel bir şölen sunuyor. Zerka vilayeti ise bu deneyimi ulusal anlatının ve ortak hafızanın canlı tutulduğu daimi bir açık hava sergisi konseptine dönüştürdü.
Salgın döneminden doğan kalıcı sergi fikri
Zerka Kültür Müdürlüğü Güzel Sanatlar Derneği Başkanı ve Kültür Bakanlığı Sanat Enstitüsü Eğitmeni Emin ed-Dumey, Al Jazeera’ye yaptığı açıklamada, duvar resimlerine yönelişin COVID-19 salgını sonrasında hız kazandığını belirtti. Geleneksel sergi ve etkinliklerin kısıtlandığı dönemde sanatçıların eserlerini halka doğrudan ulaştırma arayışına girdiğini kaydeden Dumey, “Duvar resimleri toplum için kapıları hiç kapanmayan kalıcı bir sergiye dönüştü. İnsanlar işe, okula veya pazara giderken bu eserlerle karşılaşıyor” dedi.
Bu kapsamda hazırlanan çalışmalarda; Kudüs surlarını ve Mescid-i Aksa’yı savunan Ürdün Arap Ordusu şehitleri, Filistin ve Ürdün halkları arasındaki tarihi bağlar, çöl sarayları ve yerel folklor temaları işlendi.
“Neşama” için 800 metrekarelik dev tuval
Tarihi olayların yanı sıra güncel toplumsal dinamikler de sokaklara yansıtılıyor. Ürdün Milli Futbol Takımı’nın (halk arasındaki adıyla Neşama) 2026 Dünya Kupası hedefine destek amacıyla Çöl Otoyolu üzerindeki Cebel Tarık mevkiinde yaklaşık 800 metrekarelik dev bir duvar resmi hayata geçirildi.
Sanatçı Emin ed-Dumey ve Usame en-Neccar öncülüğünde 45 günde tamamlanan çalışma, sporcuların portrelerini milli simgeler ve zafer anlarıyla bir araya getirdi. Zerka Kültür Müdürü Muhammed ez-Zubi ise plastik sanatların toplumun meselelerini anlatmada etkili bir köprü olduğunu belirterek; kent girişlerinin, köprülerin ve kavşakların halkın ortak kültürünü yansıtan simgelerle donatıldığını vurguladı.
Zorlu teknik süreçler ve hava şartlarına karşı koruma
Metrelerce yükseklikteki açık hava panolarında çalışmanın ciddi bir teknik ve fiziksel hazırlık gerektirdiğine işaret ediliyor. Alan büyüklüğü kimi zaman 200 ile 800 metrekareyi bulan çalışmalarda akrilik boyaların yanı sıra hava kompresörlü püskürtme sistemleri kullanılıyor.
Görselin tamamlanmasının ardından yağmur, güneş ve rüzgar gibi zorlu iklim koşullarına karşı dayanıklılığı artırmak amacıyla özel koruyucu vernik ve cila katmanları uygulanıyor. 500 metrekareyi aşan devasa projelerin tamamlanması bir aydan fazla sürerken, yüksek vinç kullanımı için gereken resmi izinler ve malzeme maliyetleri sanatçılar için zorlayıcı olsa da Ürdün sokakları her gün önünden geçen binlerce insana geçmişini ve umutlarını hatırlatmaya devam ediyor.
