Arap dünyasındaki bilimsel dergilerin etki faktörünü ve atıf dizinlerini ölçen “Arcif” (Arapça Bilimsel Atıf ve Etki Faktörü), “e-Marefa” veri tabanı bünyesinde hazırlanan 2026 yılı kapsamlı raporunu kamuoyuna duyurdu. Arapça yayımlanan bilimsel araştırmaların ve akademik çalışmaların etki gücünü ele alan raporda, Mısır üniversitelerinin hem araştırmacı atıflarında hem de yayıncı kurum kategorisinde açık ara liderliği dikkat çekti.
Arcif bilim heyetleri tarafından yürütülen incelemede; 2 bin 600’den fazla kurum tarafından çıkarılan 5 bin 600’ü aşkın dergi tarandı ve bunlardan 32 uluslararası bilimsel kriteri eksiksiz karşılayan 1.303 dergi değerlendirmeye alındı. 19 Arap ülkesi ile Arapça akademik yayın yapan 9 yabancı ülkeyi kapsayan çalışma kapsamında, 1 milyon 70 binden fazla bilimsel makale ve 413 bin Arap araştırmacı analiz edildi; toplamda 135 bini aşkın yazarın çalışmalarına belgeli atıf yapıldığı tespit edildi.
Araştırmacı etki gücünde Ayn Şems ve Bağdat öne çıktı
1.448 üniversite ve araştırma merkezine bağlı akademisyenlerin aldığı atıf sayılarına göre oluşturulan birinci göstergede Mısır’ın köklü yükseköğretim kurumu Ayn Şems Üniversitesi zirvede yer aldı. Üniversiteye bağlı araştırmacıların atıf alan 3 bin 926 makalesi toplam 20 bin 653 atıfa ulaştı.
Irak’tan Bağdat Üniversitesi, atıf alan 6 bin 456 makalesiyle 18 bin 980 atıf toplayarak ikinci sıraya yerleşti. Suudi Arabistan’dan Kral Suud Üniversitesi ise 2 bin 787 makaleye yapılan 14 bin 752 atıfla üçüncü oldu.
Listede Mısır’dan Başkent Üniversitesi (eski adıyla Helwan) 13 bin 936 atıfla dördüncü, Kahire Üniversitesi 12 bin 643 atıfla beşinci, El-Ezher Üniversitesi 12 bin 384 atıfla altıncı sırada yer aldı. Ürdün Üniversitesi yedinci (10 bin 870 atıf), Yarmouk Üniversitesi sekizinci (10 bin 692 atıf) olurken; Mısır’ın Asyut ve Benha üniversiteleri ilk 10’u tamamladı.
Yayıncı kurumlarda Gazze ve Cezayir üniversiteleri listede
Akademik dergi yayıncısı olarak değerlendirilen 519 üniversite ve kurumun sıralandığı ikinci göstergede de Ayn Şems Üniversitesi 30 bin 799 atıfla birinciliğini korudu. Onu 20 bin 919 atıfla Kahire Üniversitesi, 20 bin 722 atıfla Ürdün Üniversitesi ve 20 bin 159 atıfla Bağdat Üniversitesi takip etti. Cezayir’deki Kasdi Merbah Ouargla Üniversitesi ise 18 bin 149 atıfla beşinci sırada yer alarak dikkat çekti.
Yayınlanan makale başına düşen ortalama atıf oranında ise Mısır’ın Sohag Üniversitesi 7,68’lik katsayı ile en yüksek verimliliğe ulaşarak genel sıralamada yedinci oldu. Ağır abluka ve çatışma koşullarına rağmen bilimsel üretimini sürdüren Filistin’deki Gazze İslam Üniversitesi, 14 bin 147 atıf ve makale başına 7,24 ortalama ile yayıncı kurumlar arasında sekizinci sıraya yerleşti. İlk 10 sıralaması Cezayir’den Hamma Lakhdar Üniversitesi (El Oued) ve Ziane Achour Üniversitesi (Djelfa) ile tamamlandı.
UNESCO ve ESCWA denetiminde küresel standart
Arcif Girişimi Kurucusu ve Başkanı Prof. Dr. Sami Al-Khazendar, sistemin Batılı akademik dizinlere güçlü bir alternatif oluşturduğunu ve Arapça bilimsel üretimi görünür kılarak tescillediğini ifade etti.
Arcif platformunun denetim ve koordinasyon kurulu; UNESCO Beyrut Bölge Ofisi, Birleşmiş Milletler Batı Asya Ekonomik ve Sosyal Komisyonu (ESCWA), e-Marefa veri tabanı temsilcileri ve uluslararası akademik uzmanlar kurulundan oluşuyor. Raporun ayrıntılı dijital nüshasının yıl sonuna kadar erişime açılacağı bildirildi.
