İşgal altındaki Batı Şeria’da tırmanan akaryakıt krizinin ardından benzin istasyonlarının büyük kısmı kepenk indirmek zorunda kaldı. Günlerdir süren yakıt sıkıntısı araç kuyruklarının kilometrelerce uzamasına yol açarken, yaşanan tablo Ramallah merkezli Filistin Yönetimi’ne yönelik toplumsal ve ekonomik tepkileri zirveye taşıdı.
Ortaya çıkan tablo, bölgedeki enerji güvenliği altyapısının kırılganlığını bir kez daha gözler önüne serdi. Tamamen İsrail’den sağlanan sevkiyata bağımlı olan ve herhangi bir stratejik stok altyapısına sahip bulunmayan Batı Şeria’da, temel hizmetlerin yönetimine ilişkin hükümete yönelik eleştiriler giderek sertleşiyor.
İsrail’e olan bağımlılık ve enerji güvenliği açığı
Filistin Petrol Kurumu verilerine göre, bölgeye kısıtlı miktarda yakıt girişi sağlanabildi. İstasyonlara ulaşan benzin saatler içinde tükenirken, kent merkezlerinde yaşanan trafik kilitlenmeleri nedeniyle kolluk kuvvetleri trafiği düzenlemek için müdahalede bulunmak zorunda kaldı.
Hükümet yetkilileri akaryakıt sevkiyatının günlük olarak sürdüğünü iddia etse de, kamuoyu ile resmi kurumlar arasındaki güven bağı kopma noktasına geldi. Krizin arkasında yatan temel etkenler şu şekilde sıralanıyor:
İsrail Tedarikine Tam Bağımlılık: Batı Şeria’nın kendi stratejik yakıt rezervinin bulunmaması, İsrailli tedarikçi şirketlerde yaşanan aksamalarda tüm sistemin kilitlenmesine yol açıyor.
Şekel Birikimi ve Bankacılık Krizi: Filistin bankalarında biriken nakit İsrail Şekeli’nin İsrail bankaları tarafından kabul edilmemesi, akaryakıt ödemelerinin transferinde büyük tıkanıklıklara neden oluyor.
Devasa Borç Yükü: Petrol Kurumu’nun İsrailli tedarikçi şirketlere ve yerel bankalara biriken milyarlarca şekellik borcu nedeniyle sevkiyat kotaları kısıtlanıyor.
Ramallah hükümetine istifa çağrıları tırmanıyor
Elektrik ve su kesintilerinin ardından patlak veren akaryakıt krizi, sosyal medyada ve sivil toplum nezdinde geniş çaplı bir protesto dalgasına dönüştü. Hükümetin temel krizleri yönetmekte yetersiz kaldığını savunan kesimler, yönetimin istifasını talep ediyor.
Ramallah ve El-Bire Ticaret ve Sanayi Odası Başkan Yardımcısı Muhammed en-Nebali, yaşanan kriz karşısında yetkililerin tutumunu sert bir dille eleştirerek şunları söyledi:
“Filistin yönetimi halkın ve ülkenin yakıcı sorunlarından tamamen kopmuş durumdadır. Mevcut hükümet kendisine verilen fırsatları fazlasıyla kullanmış ancak hiçbir soruna çözüm üretememiştir. Yapılması gereken tek şey, istifa mektubunun derhal Devlet Başkanı’nın masasına konulmasıdır.”
Ayrıca krizin, bölgenin en büyük akaryakıt ağı olan El-Huda istasyonlarının sahibi iş insanı Tarık en-Netşe’nin gözaltına alınması ve hükümetle yaşadığı anlaşmazlıkların ardından derinleşmesi dikkat çekiyor.
Yeni devlet şirketi çözümü mü, yetki genişletmesi mi?
Filistin Bakanlar Kurulu, krizin kaynağı olarak tedarikçi kanallardaki aksamaları, bankacılık sorunlarını ve vatandaşların panik halinde yakıt depolamasını gösterdi. Hükümet, sorunu çözmek amacıyla akaryakıt alım, ithalat ve depolama süreçlerini yürütecek yeni bir devlet şirketi kurulacağını duyurdu. Bu plan çerçevesinde Petrol Kurumu’nun sadece düzenleme ve denetim rolü üstlenmesi hedefleniyor.
Uzmanlar uyarıyor: Kök sorunlar çözülmüyor
Ekonomi uzmanları ve aktivistler ise hükümetin bu hamlesini “ileriye kaçış” olarak değerlendiriyor. Acil durumlar için stratejik stok oluşturulmasını öngören yasal düzenlemelere rağmen somut adımlar atılmadığını vurgulayan uzmanlar, İsrail’e olan bağımlılık ve borç krizi çözülmeden kurulacak yeni bir devlet şirketinin pratik bir çözüm sunamayacağını ifade ediyor.
