Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (BMMYK) tarafından yayımlanan son rapor, Suriyeli sığınmacıların ülkelerine geri dönüş hızının 2026 yılının ikinci çeyreğinde yarı yarıya yavaşladığını ortaya koydu. Yılın ilk çeyreğinde 268 bin kişinin döndüğü belirtilirken, ikinci çeyrekte bu rakam 131 binde kaldı.
Yaşanan bu yavaşlamaya rağmen, Beşar Esad rejiminin devrildiği Aralık 2024 tarihinden bu yana ülkesine dönen Suriyelilerin toplam sayısı yaklaşık 1,7 milyona ulaştı. Geri dönenlerin yüzde 80’ini Lübnan ve Türkiye’den gelenler oluştururken, bu ülkeleri Ürdün, Irak ve Mısır takip etti.
Güvenlik hissi yüksek ancak ekonomik baskı ağır
BMMYK’nin Suriye genelinde 9 binden fazla aileyle yaptığı saha araştırması, yerinden edilmiş kişilerin ve geri dönenlerin yüzde 80’inin önümüzdeki aylarda bulundukları bölgelerde kalmayı tercih ettiğini gösterdi. Katılımcıların büyük çoğunluğu gündüz ve gece saatlerinde kendilerini güvende hissettiklerini belirtse de yüzde 6’lık bir kesim adli suç faaliyetleri ve asayiş sorunları nedeniyle güvenlik kaygısı taşımaya devam ediyor.
Geri dönüşlerin yavaşlamasındaki ana etken olarak ağır ekonomik şartlar öne çıkıyor. Rapora göre ülkede çalışma çağındaki nüfusun üçte biri işsizken, bu oran kadınlar ve geri dönenler arasında yüzde 39’a kadar yükseliyor. Geçim sıkıntısı nedeniyle ailelerin yarısı birikimlerini tamamen tüketmiş durumda. Birçok aile temel ihtiyaçlarını karşılayabilmek için borçlanmak zorunda kalıyor.
İnsani yardımlar geriledi, belgeler eksik
Raporda dikkati çeken bir diğer nokta ise insani yardımlara erişimdeki ciddi kısıtlamalar oldu. İnsani yardıma ulaşamayan ailelerin oranı ilk çeyrekteki yüzde 55 seviyesinden yüzde 67’ye yükseldi. Temal gıda maddeleri eksikliği ilk sırada yer alırken, yetersiz imkanlar sebebiyle her 10 kişiden 4’ünün günlük yaşamını etkileyen psikolojik stres yaşadığı kaydedildi.
Bunun yanı sıra geri dönen ailelerin karşılaştığı idari ve fiziki engeller de istikrarı zorlaştırıyor. Nüfus müdürlüklerinin yıkılması ve kayıtların tahrip olması sebebiyle geri dönen her 5 kişiden biri temel kişisel kimlik belgelerinden yoksun bulunuyor. Ailelerin çeyreği ise konutlarının yıkılması nedeniyle mülkiyet hakkını belgeleyemiyor. Ayrıca son üç ayda savaş kalıntıları ve mayın patlamaları sonucu 204 kişinin ölmesi veya yaralanması, geri dönen nüfus için ciddi bir güvenlik tehdidi oluşturmayı sürdürüyor.
