Geçtiğimiz hafta, İngiltere Savunma Bakanlığı (MoD), ilk kez İngiliz Özel Kuvvetlerin bir savaş suçları soruşturmasının merkezinde olduğunu doğruladı. Bu durum, Afganistan’da iddia edilen yasadışı cinayetler hakkında yeni bilgilerin ortaya çıkmasına sağladı.
İnceleme yıllardır sürüyor
Bu gelişme, BBC dahil olmak üzere medya kuruluşlarından ve yas tutan ailelerden gelen yıllar süren raporlama ve baskıların ardından geldi. Özel Kuvvetler birimlerinin yer almasını kabul etme kararı, daha önce bu tür bir durumu herhangi bir şekilde anmamaya çalışan MoD’nin tavrında önemli bir değişiklik oluşturdu. Aynı zamanda, daha önce durdurulan soruşturmaların yeniden açılmasının önünü açtı.
İngiliz tümenlerinin Afganistan’daki rolü
2001’de ABD öncülüğündeki Afganistan işgaline katılan İngiliz birliklerinin çoğu 2014’te geri çekildi. 2021’deki NATO’nun tam çekilmesine kadar yerel güçleri eğitmek için yaklaşık 750 kişi kaldı. Zirve döneminde, sadece Helmand vilayetinde 137 İngiliz üssü ve 9.500 asker bulunmaktaydı.
Soruşturma yürütülüyor
Soruşturmayı yürüten hukuk firması Leigh Day, 2010 ve 2013 yılları arasında “80’den fazla kişinin ölümüne yol açan en az 30 şüpheli olay” olduğunu belirtti. Şeffaflığın ve kamu güveninin önemini vurgulayan soruşturma başkanı Lord Justice Haddon-Cave, mümkün olduğunca fazla delilin kamuoyunun endişelerini gidermek için kamuya açık bir şekilde duyurulması gerektiğini kabul etti.
Suçlamalar ve iddialar
BBC Panorama ve The Sunday Times tarafından yapılan geniş çaplı soruşturmalar, İngiliz Özel Kuvvetlerin Afganistan’daki operasyonlarında yasadışı cinayetlere karıştığı iddiasına işaret eden rahatsız edici iddiaları ortaya çıkardı. The Times, bir başka haydut birliğin, evlerine gece baskınları sırasında üç ay içinde 33 kişiyi öldürdüğü konusunda endişeli olduğunu bildirdi.
Sorumluluk ve adalet
“Bu kadar ciddi suçlamaların karşısında şeffaflığın ve adaletin egemen olması hayati önem taşıyor. Soruşturma, milli güvenlik endişelerine saygı gösterirken insan hakları değerlerini de korumalıdır.” diye konuştu. 2019’da İngiliz İstihbarat ve Güvenlik Komitesi’nin araştırması tarafından doğrulanan yüzlerce işkence vakası ve yasadışı cinayetlere karışma iddialarına rağmen, hiçbir İngiliz personeli, istihbarat servisleri, askeri veya bu duruma göz yuman İngiliz yetkilileri hakkında hesap sorulmadı veya yargılanmadı” dedi Ruth Blakeley.
Sözde adalet mi?
2016’da Savunma Bakanlığı, 120 kraliyet askeri polis (RMP) personelinin 2005-2013 yılları arasında Afgan tutuklulara karşı İngiliz birliklerince yapılan potansiyel kötü muamele iddialarını araştırdığını duyurdu. Ancak, Operation Northmoor olarak bilinen bu soruşturma, herhangi bir askeri personelin yargılanmasına yol açmadan 2019’da kapatıldı.
Adaletin önemi
“Savaş suçları soruşturmasının, rapor edilen eylemlerin ayrıntılı bir şekilde incelenmesi, adaletin sağlanması ve şeffaflığın garanti altına alınmasıyla yürütülmesi umulmaktadır. Soruşturmanın sonucu, askeri kötüye kullanım ve insan hakları ihlalleri vakalarının ileride nasıl ele alınacağı konusunda önemli bir emsal oluşturabilir.”
