Yemen’de silah seslerinin yeniden yükselmesi, yalnızca askeri bir mevzi mücadelesini değil, 7 bin yıllık bir medeniyet havzasının kontrolünü hedefleyen çok katmanlı bir savaşı gözler önüne seriyor. Başkent Sana’ya giden yol; siyasetin, küresel ticaretin, petrol kaynaklarının ve kadim kültürün kesiştiği, buhur ve kahve kokulu tarihi kentlerin kaderinden geçiyor.
Muha’dan Babülmendep’e: Küresel ticaretin kilit noktası
Tarihte kahve ticaretinin küresel merkezi olan ve Osmanlı döneminde Portekizlilere karşı stratejik bir üs olarak kullanılan sahil kenti Muha, çatışmaların en kritik merkezlerinden biri olmayı sürdürüyor. Muha hattı, küresel deniz ticaretinin yaklaşık yüzde 10’unun ve günlük 6,2 milyon varil petrol ile petrol ürününün geçtiği Babülmendep Boğazı’na açılıyor.
- Zubab ve Meyun: Boğazı iki ana geçiş kanalına ayıran Meyun Adası ve sahil sırtlarındaki Zubab beldesi çevresinde yoğunlaşan çatışmalar, sivilleri geçici başkent Aden’e doğru göçe zorluyor.
- Aden’in kuzey kalkanı El-Anad: Muha’dan Aden’e 180 kilometrelik bir mesafenin kalması, güney hattındaki El-Anad Hava Üssü ile Lahic ve Dali cephelerini stratejik bir yıpratma hattına dönüştürüyor.
Marib ve Cevf: Petrol sahaları ile Belkıs’ın tahtı
Kuzey Yemen’de çatışmaların kalbi sayılan Marib-Cevf ekseni, hem tarihi mirası hem de yeraltı zenginliklerini barındırıyor. Bölgede yer alan Safer petrol ve gaz sahaları hükümetin kuzeydeki son ekonomik ve askeri kalesi konumunda bulunurken, çatışmalar Sebe Krallığı’nın M.Ö. 800’lü yıllara uzanan barajı ile Kraliçe Belkıs’ın tarihi tahtının gölgesinde cereyan ediyor. Marib’in düşmesi durumunda Cevf’in yönetim merkezlerine erişimin kolaylaşacak olması, tarafların bu hatta mevzilerini koruma kararlılığını artırıyor.
Kızıldeniz kıyısında stratejik düğüm: Hudeyde
Kızıldeniz kıyısındaki Hudeyde liman hattı, kuzeydeki limandan Babülmendep Boğazı’na kadar uzanan sahil şeridini kontrol eden tarafa hem askeri üstünlük hem de müzakere masasında doğrudan belirleyicilik sağlıyor. Hays kentinin hükümet güçlerinin kontrolüne geçmesi ve Cerrahi eksenindeki temas hattının sürmesi, tarihi buhur yolunun geçtiği bu kozmopolit liman kentini sürekli bir ateş çemberinde tutuyor.
Şebve’de enerji teyakkuzu, Saada’da tarihi hesaplaşma
Güneyde Şebve vilayetinde hükümet bünyesindeki Dev Devrim Tugayları (El-Amalika) ve Şebve Savunma Güçleri; Atak kenti, petrol sahaları ve Belhaf LNG tesislerinin güvenliğini sağlamak amacıyla teyakkuzda bekliyor. Husilerin 2022 başında çekildiği bu hat, Umman Denizi’ne uzanan enerji koridorunu güvenceye almayı amaçlıyor.
Kuzey sınırında Suudi Arabistan’a komşu olan Saada ise Husilerin doğduğu ana karargah ve Zeydi İmamlığı’nın beşiği niteliğinde. Hac yollarının tarihi kavşağı olan ve bin yıllık İslam mimarisi eserlerini barındıran Saada’daki askeri hareketlilik ve koalisyon hava harekatları, Yemen’deki savaşın köklü dini ve siyasi hafızasını diri tutuyor. Tarihi derinlik ile modern enerji savaşının iç içe geçtiği Yemen topraklarında, cephe hatlarının kaderi tüm bölgenin dengelerini sarsmaya devam ediyor.
